Theo cách xếp hạng phổ biến trong nhiều tài liệu địa lý, Trung Quốc có diện tích lớn thứ 3 thế giới, đứng sau Nga và Canada. Diện tích của Trung Quốc vào khoảng 9,6 triệu km², tương đương gần 31 lần diện tích Việt Nam. Với lãnh thổ trải dài từ vùng Đông Bắc xa xôi cho đến các đảo ở phía nam, Trung Quốc là một trong những quốc gia có quy mô lãnh thổ lớn nhất hành tinh.
Tuy nhiên, câu hỏi “Trung Quốc có diện tích lớn thứ mấy thế giới?” cũng cần được xem xét cùng phương pháp tính. Một số tài liệu chỉ tính diện tích đất liền, trong khi số khác tính cả mặt hồ, sông, biển nội địa hoặc các vùng lãnh thổ còn tranh chấp. Chính vì vậy, Trung Quốc có thể được xếp thứ 3 trong một bảng, nhưng lại xuất hiện ở vị trí thứ 4 trong một bảng khác.
Có thể bạn quan tâm: Tôi Mấy Khi Chỉ Biết Hút Không Chịu Đi Khám: Khi Thói Quen Im Lặng Bắt Đầu Lên Tiếng
Diện tích của Trung Quốc khoảng bao nhiêu?
Diện tích tổng thể của Trung Quốc thường được ước tính khoảng 9.596.900 km². Con số này có thể thay đổi nhẹ tùy theo nguồn số liệu, thời điểm thống kê và cách tính các vùng đất, đảo, hồ nước cũng như lãnh thổ. Tuy vậy, mức trung bình vẫn vào khoảng 9,6 triệu km².
Nếu quy đổi sang đơn vị cây số vuông, 1 km² bằng 100 hectare, nên diện tích của Trung Quốc tương đương khoảng 960 triệu hectare. Đây là một con số đủ lớn để đặt Trung Quốc vào nhóm những quốc gia có quy moh lãnh thổ lớn nhất thế giới.
So với Việt Nam có diện tích khoảng 310.000 km², Trung Quốc lớn hơn khoảng 30 lần. Quy mô này không chỉ thể hiện ở tổng diện tích mà còn xuất hiện rõ trong điều kiện tự nhiên, địa hình, khí hậu, dân số và sự khác biệt giữa các vùng.
Có thể bạn quan tâm: Cố Đô Huế Được Xây Dựng Từ Thời Vua Nào?
So sánh với các quốc gia khác
Một bảng xếp hạng phổ biến có thể trình bày như sau:
| Xếp hạng | Quốc gia | Diện tích ước tính |
|---|---|---|
| 1 | Nga | khoảng 17,1 triệu km² |
| 2 | Canada | khoảng 9,98 triệu km² |
| 3 | Trung Quốc | khoảng 9,6 triệu km² |
| 4 | Hoa Kỳ | khoảng 9,1 triệu km² theo cách tính phổ biến |
| 5 | Brazil | khoảng 8,5 triệu km² |
Theo bảng trên, Trung Quốc đứng sau Nga và Canada. Nga có diện tích lớn vì trải dài trên lãnh thổ châu Âu và châu Á, với các vùng Siberia rộng lớn. Canada có diện tích lớn nhờ lãnh thổ trải rộng trong Bắc Mỹ và có nhiều hồ nước, sông lớn.
Trung Quốc có lợi thế là lãnh thổ liền mạch trong khu vực Đông Á, từ các vùng sa mạc ở phía tây đến đồng bằng và các đảo ở phía đông, phía nam. Nhờ vậy, dù không hoàn toàn nằm ở một khí hậu đồng nhất, quốc gia này vẫn sở hữu một tổng diện tích đủ lớn để đứng trong nhóm đầu thế giới.
Có thể bạn quan tâm: Thị Trấn Ba Chúc, Huyện Tri Tôn, Tỉnh An Giang: Khám Phá Miền Đất Cổ Và Bình Y Giữa Đồng Bằng Cửu Long
Vì sao có nhiều cách xếp hạng khác nhau?
Nguyên nhân chính nằm ở việc các tổ chức, quốc gia và cơ sở dữ liệu không sử dụng cùng một tiêu chí.
1. Tính diện tích đất liền hay cả mặt nước
Nếu chỉ tính diện tích đất liền, Trung Quốc có khoảng 9,3 triệu km². Với cách tính này, Trung Quốc thường được xếp thứ 2 thế giới, sau Nga. Một số tài liệu lại tính cả diện tích nước sông, hồ và các vùng nước nội địa, khiến tổng số của Canada và Mỹ thay đổi đáng kể.
Hoa Kỳ có diện tích đất liền khoảng 9,15 triệu km², nhưng khi tính thêm các vùng nước lớn, con số tổng thể có thể lên gần 9,8 triệu km². Vì vậy, trong một số cơ sở dữ liệu quốc tế, Mỹ có thể đứng trước Trung Quốc. Đây không nhất thiết là mâu thuẫn, bởi mỗi nguồn có cách đánh giá vùng nước khác nhau.
2. Điều chỉnh đường biên
Đường biên giữa Trung Quốc với Ấn Độ, Nga, Kazakhstan, Afghanistan, Pakistan, Myanmar và một số quốc gia lân cận có những khu vực được các bên hiểu khác nhau hoặc đang tranh chấp. Các quần đảo, vùng biển và lãnh thổ được thống nhất trong các ước thỏa quốc tế cũng ảnh hưởng đến cách tính.
Bên cạnh đó, việc xác định chủ quyền đối với một số vùng đất, trên biển hoặc quần đảo có thể tạo ra chênh lệch giữa con số chính thức của mỗi quốc gia với số liệu của các tổ chức quốc tế. Chính vì vậy, diện tích được công bố có thể là diện tích thực tế, diện tích được quản lý, diện tích trên biển hoặc diện tích có tuyên bố chủ quyền.
3. Làm tròn số liệu
Diện tích Trung Quốc được ghi ở nhiều mức khác nhau, chẳng hạn 9,5 triệu km², 9,6 triệu km² hoặc gần 9,7 triệu km². Nguyên nhân chủ yếu là do số liệu được cập nhật theo từng thời kỳ và cách tính khác nhau. Vì vậy, không nên quá khắt khe với những khác biệt nhỏ trong các con số.
Vị trí địa lý và đặc điểm tự nhiên
Có thể bạn quan tâm: Bãi Tắm Minh Châu – Minh Châu Vân Đồn Quảng Ninh: Cảnh Biển Đẹp Và Trải Nghiệm Đáng Nhớ
Trung Quốc nằm ở khu vực Đông Á, với lãnh thổ kéo dài khoảng 5.500 km từ Bắc xuống Nam và gần 5.200 km từ Đông sang Tây. Quốc gia này có đường biên với 14 quốc gia lân cận, gồm Nga, Triều Tiên, Mông Cổ, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Afghanistan, Pakistan, Ấn Độ, Nepal, Bhutan, Myanmar, Lào và Việt Nam.
Một điểm đặc biệt của Trung Quốc là sự phân bố địa hình rất phức tạp. Phía tây là các dãy núi cao, cao nguyên và sa mạc rộng lớn, trong đó có cao nguyên Tây Tạng, lưu vực Tarim và sa mạc Gobi. Phía bắc có các vùng thảo nguyên, rừng taiga và những vùng khí hậu lạnh. Phía đông và phía nam có đồng bằng phù sa, thung lũng sông và các vùng đất có điều kiện nông nghiệp thuận lợi hơn.
Chính sự phức tạp này giúp Trung Quốc có nhiều loại khí hậu, thảm thực vật và tài nguyên. Tuy nhiên, diện tích lớn không đồng nghĩa toàn bộ đều dễ sinh sống hoặc phát triển. Nhiều vùng sa mạc, núi cao, băng giá và đất đá không phù hợp để định cư lâu dài. Vì vậy, mật độ dân cư của Trung Quốc phân bố rất không đồng đều.
Phần lớn dân số tập trung ở các đồng bằng phía đông, khu vực Bắc Kinh, sông Dương, sông Hoàng Hà, sông Lục và các thành phố ven biển. Trong khi đó, các vùng sa mạc ở Tân Tương, nội Mông Cổ, cao nguyên Tây Tạng và một số khu vực biên giới có dân cư thưa đông hơn nhiều.
Diện tích lớn tạo ra những ảnh hưởng gì?
Diện tích lớn giúp Trung Quốc có nhiều tài nguyên thiên nhiên, không gian sản xuất và thị trường nội địa quy mô lớn. Quốc gia này có thể phát triển nhiều ngành kinh tế từ nông nghiệp, công nghiệp, khai khoáng, du lịch đến logistics và năng lượng tái tạo.
Tuy nhiên, quản lý một lãnh thổ rộng lớn cũng đặt ra nhiều thách thức. Khoảng cách giữa các vùng rất xa, làm tăng chi phí xây dựng đường sắt, đường bộ, cảng và hạ tầng viễn thông. Bên cạnh đó, Trung Quốc phải đối mặt với các vấn đề về bảo tồn đa dạng sinh học, sa mạc hóa, nước ngọt, ô nhiễm không khí và biến đổi khí hậu.
Do nằm ở nhiều vùng khí hậu, Trung Quốc có cả những khu vực gặp bão tuyết, hạn hán và băng giá tan, cũng như các vùng chịu mưa nhiều, lũ lụt và bão nhiệt đới. Sự khác biệt này khiến chính sách phát triển không thể áp dụng giống nhau cho cả quốc gia. Một số khu vực cần ưu tiên bảo tồm môi trường, trong khi những vùng khác cần tập trung phát triển hạ tầng, công nghiệp hoặc du lịch.
Trung Quốc có lớn hơn Hoa Kỳ không?
Câu trả lời phụ thuộc vào cách tính.
Nếu chỉ tính diện tích đất liền, Trung Quốc có lợi thế so với Hoa Kỳ, với khoảng 9,3 triệu km² đất liền so với khoảng 9,15 triệu km². Trong trường hợp này, Trung Quốc có thể được xếp cao hơn.
Nếu tính cả các vùng nước, một số cơ sở dữ liệu lại đưa tổng diện tích của Hoa Kỳ lên khoảng 9,8 triệu km², khiến Mỹ đứng trước. Vì vậy, câu nói “Trung Quốc lớn hơn Hoa Kỳ” hoặc “Hoa Kỳ lớn hơn Trung Quốc” chỉ chính xác khi đi kèm tiêu chí tính diện tích.
Một cách trả lời chính xác là: Trung Quốc có diện tích đất liền lớn hơn Hoa Kỳ, còn tổng diện tích tính cả các vùng nước có thể cao hơn hoặc thấp hơn tùy phương pháp của từng nguồn số liệu.
Diện tích và dân số có còn liên quan?
Không hẳn. Trung Quốc có diện tích lớn thứ ba theo cách xếp hạng phổ biến, đồng thời cũng là một trong hai quốc gia có dân số đông nhất thế giới. Tuy nhiên, mật độ dân số trung bình trên toàn lãnh thổ không phải lúc nào cũng cao. Dân cư tập trung dày ở phía đông và các thành phố lớn, trong khi nhiều vùng phía tây, phía bắc và khu vực sa mạc rất thưa.
Điều này cho thấy diện tích lớn không đơn giản đồng nghĩa với mật độ dân cao hoặc áp lực dân số lớn ở mọi nơi. Các vấn đề đô thị hóa, di cư, phân bố dân cư và phát triển kinh tế vì thế có ý nghĩa khác nhau giữa Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu, Tân Tương hay các vùng biên giới.
Kết luận
Nếu được hỏi trong một bài kiểm tra ngắn, câu trả lời phù hợp là: Trung Quốc có diện tích lớn thứ 3 thế giới, sau Nga và Canada, với khoảng 9,6 triệu km².
Câu trả lời này phù hợp với cách xếp hạng phổ biến trong nhiều sách giáo khoa, bài viết và thông tin địa lý. Nhưng khi phân tích chuyên sâu, cần phân biệt diện tích tổng, diện tích đất liền, vùng nước nội địa và các lãnh thổ tranh chấp. Vì vậy, một số nguồn có thể xếp Trung Quốc ở vị trí thứ 3, còn số khác xếp ở vị trí thứ 4.
Dù theo cách nào, Trung Quốc vẫn là một trong những quốc gia có lãnh thổ lớn nhất thế giới, nằm ở vị trí trung tâm khu vực Đông Á, có điều kiện tự nhiên, tài nguyên, dân số và quy mô kinh tế đặc biệt lớn.