Tết Trung Thu ở Trung Quốc được gọi là 中秋节 trong tiếng Trung giản thể, còn trong tiếng Trung phồn thể là 中秋節. Tên gọi này được phiên âm theo pinyin là Zhōngqiū Jié, dịch sang tiếng Việt có thể hiểu là Lễ hội Trung Thu hoặc Lễ hội giữa mùa Thu. Đây là một trong những lễ hội truyền thống quan trọng nhất của Trung Quốc, thường được tổ chức vào ngày 15 tháng 8 theo lịch âm.
Ngoài tên chính thức, người Trung Quốc cũng có thể gọi lễ hội này là Moon Festival, tức là “Lễ hội trăng”, vì mặt trăng tròn là biểu tượng nổi bật nhất của ngày hội. Tuy nhiên, khi tìm hiểu về câu hỏi “Tết Trung Thu bên Trung Quốc gọi là gì”, câu trả lời đơn giản và chính xác nhất là 中秋节.
Có thể bạn quan tâm: Chi Phí Đi Tam Đảo 2 Ngày 1 Đêm: Dự Trù Chi Tiết, Lịch Trình Và Mẹo Tiết Kiệm
Ý nghĩa của tên gọi Trung Thu
Tên gọi 中秋节 được tạo nên từ ba thành ngữ có nghĩa tương đối rõ ràng. 中秋 có nghĩa là giữa mùa Thu, còn 节 mang ý nghĩa lễ hội, ngày lễ hoặc dịp đặc biệt. Vì vậy, 中秋节 có thể được hiểu là lễ hội được tổ chức vào khoảng giữa mùa Thu theo lịch âm truyền thống.
Theo quan niệm cổ truyền của người Trung Quốc, lịch âm được chia thành bốn mùa: xuân, hạ, thu và đông. Mùa Thu thường kéo dài từ tháng 7 đến tháng 9 âm lịch, do đó tháng 8 nằm ở khoảng giữa mùa Thu. Ngày 15 tháng 8 âm lịch cũng thường có trăng tròn, tạo nên hình ảnh một đêm trăng sáng và đầy tràn.
Điểm đặc biệt là Tết Trung Thu không cố định vào một ngày cụ thể trong lịch dương. Mỗi năm, ngày 15 tháng 8 âm lịch sẽ rơi vào một ngày khác nhau trong lịch Gregorian. Vì vậy, khi nói về lễ hội này, người ta luôn nhấn mạnh ngày 15 tháng 8 âm lịch chứ không nói một ngày cố định như ngày 15 tháng 9 hay ngày 1 tháng 10.
Ở Việt Nam, Tết Trung Thu thường được tổ chức vào rằm tháng 8, cũng là ngày 15 tháng 8 âm lịch. Do cùng thừa hưởng nền văn hóa Đông Á nên nhiều phong tục của hai nước có điểm chung, chẳng hạn như thưởng bánh trung thu, ngắm trăng, trang trí đèn lồng và quy tụ gia đình. Tuy nhiên, mỗi quốc gia vẫn có những nét riêng trong cách tổ chức, món ăn, trang phục và truyền thuyết.
Có thể bạn quan tâm: Bảo Tàng Cà Phê Thế Giới Buôn Ma Thuột: Khám Phá Hành Trình Của Một Ly Cà Phê Tây Nguyên
Lịch sử của lễ hội Trung Thu
Lễ hội Trung Thu có lịch sử rất lâu đời. Từ rất sớm, người Trung Quốc đã có tục lệ ngắm trăng, tế trăng và tổ chức các hoạt động vào ngày 15 tháng 8 âm lịch. Xu hướng này xuất phát từ niềm tin rằng mặt trăng biểu tượng cho sự viên mãn, thu hoạch và sự tròn đầy. Mỗi năm vào mùa thu hoạch, người dân mong đợi cây lúa tốt, lương thực dồi dào và gia đình có đầy đủ, no đủ.
Theo thời gian, lễ hội từ một hình thức tế lễ đơn giản dần phát triển thành một sự kiện phong tục phong phú. Trong lịch sử Trung Quốc, các triều đại như Đường, Tống, Nguyên, Minh và Thanh đều có những hình thức cổng nghệch, thưởng bánh và biểu diễn liên quan đến ngày hội. Đến ngày nay, lễ hội không chỉ mang tính tôn giáo hay tín ngưỡng mà còn thể hiện sự gắn kết của gia đình và cộng đồng.
Một trong những ý tưởng quan trọng của lễ hội là đoàn tụ. Trong văn hóa Trung Quốc, trăng tròn thường được ví von với sự tròn trọn của gia đình. Người xa gia thường hy vọng được trở về quây tụ, người lớn tuổi mong gia đình bình an, trẻ nhỏ được lớn khôn. Chính vì vậy, câu chúc 阖家团圆 — cả nhà đoàn tụ — là một trong những lời chúc phổ biến nhất trong Tết Trung Thu.
Có thể bạn quan tâm: Số Điện Thoại Chả Cá Lão Ngư 171 Thái Hà: Hướng Dẫn Liên Hệ Và Đặt Món Dễ Dàng
Những phong tục phổ biến khi ăn mừng Trung Thu
1. Bánh trung thu
Bánh trung thu là món ăn không thể thiếu trong ngày lễ hội. Trong tiếng Trung, bánh trung thu được gọi là 月饼, phiên âm là yuèbǐng. Loại bánh này có nhiều hương vị và kiểu dáng khác nhau tùy theo vùng miền. Vỏ bánh thường làm từ bột mì, bơ hoặc dầu, nhân bên trong có thể là đậu xanh, hạt dẻ, hạt sen, mè đen, chocolate hoặc lòng đỏ trứng muối.
Ở miền Bắc Trung Quốc, bánh trung thu thường có vị nhân đậu, hạt và các loại nguyên liệu đơn giản. Miền Nam, đặc biệt là các tỉnh như Quảng Châu, Quảng Đông và Hồng Kông, nổi tiếng với những chiếc bánh có vỏ mềm, nhân ngọt và lớp trứng muối vàng óng. Những chiếc bánh đẹp mắt thường được đóng hộp quà tặng cho người thân, đồng nghiệp, khách hàng hoặc bạn bè.
Bánh trung thu cũng mang ý nghĩa tạo sự viên mãn. Hình tròn của bánh tượng trưng cho trăng tròn, sự tròn trọn của gia đình và sự đầy đủ của mùa màng. Bữa cơm tối ngày Tết Trung Thu thường có bánh trung thu ở trung tâm, bên cạnh các món ăn gia đình khác.
2. Ngắm trăng
Trăng là hình ảnh thiêng liêng của lễ hội. Vào tối ngày 15 tháng 8 âm lịch, nhiều gia đình ngồi ngoài hiên, đặt trà và trái cây rồi cùng ngắm trăng. Người ta có thể nói chuyện, uống trà, chiêm nghiệm về cuộc sống hoặc chỉ đơn giản là cảm nhận vẻ đẹp của đêm trăng thu.
Hoạt động ngắm trăng còn gắn với nhiều bài thơ và ca dao cổ. Hình ảnh trăng thu thường được ví von với sự xa cách, nỗi nhớ quê hương và tình cảm gia đình. Với người sống ở thành phố, việc ngắm trăng còn tạo cơ hội để các thế hệ trong gia đình quây tụ sau một ngày làm việc hoặc học tập.
3. Bật đèn lồng
Đèn lồng là một phần không thể thiếu của không khí Tết Trung Thu. Đèn lồng tiếng Trung được gọi là 灯笼 — đèn đỏ. Loại đèn này có nhiều màu sắc và kiểu dáng, được treo trước nhà, trên phố hoặc ở các công viên. Trẻ em thường được tặng đèn lồng hình trăng, hình thỏ, hình hoa hoặc nhân vật lễ hội.
Ở một số khu vực, người ta còn tổ chức diễu hành đèn lồng, biểu diễn múa rối và các chương trình nghệ thuật. Đèn lồng không chỉ có mục đích trang trí mà còn tạo nên không khí vui tươi, gắn kết và tôn vinh mùa thu.
4. Thưởng hoa quế
Hoa quế có tên gọi 桂花 — cũng chính là mùi thơm đặc trưng của mùa thu. Hoa quế thường nở vào cuối mùa thu, thường vào dịp lễ hội Trung Thu. Người Trung Quốc có thể pha trà hoa quế, làm bánh, nấu món ngọt hoặc đưa hoa vào trong nhà để tạo hương thơm.
Mùi hoa quế gợi lên cảm giác thanh thoát, dịu dàng. Trong văn học Trung Quốc, hình ảnh trăng thu thường đi cùng mùi hoa quế, tiếng trống xa và cảnh người nhà quy tụ. Vì vậy, hoa quế đã trở thành một biểu tượng cảm xúc sâu sắc của Tết Trung Thu.
5. Ăn bưởi
Ở một số khu vực phía Nam, đặc biệt là Quảng Châu, Triều Châu và Hồng Kông, ăn bưởi trong dịp Trung Thu là phong tục phổ biến. Bưởi có tên gọi 柚子. Vỏ bưởi và những quả bưởi được bày biện trong đêm lễ hội cũng thường gợi lên ý nghĩa về sự tròn trọn.
Theo cách hiểu của người dân bản địa, chữ “bưởi” và chữ “trăng” có một sự đồng âm nhẹ, nên ăn bưởi có thể tượng trưng cho việc “ăn” hay “tiếp nhận” ánh sáng của trăng. Ngoài ý nghĩa tượng trưng, bưởi cũng là loại trái cây dễ ăn, giàu chất xơ và rất phù hợp với thời tiết mùa thu.
Có thể bạn quan tâm: Buôn Ma Thuột – Thành Phố Hoa Vàng Trên Cao Nguyên
Những truyền thuyết nổi tiếng
Truyền thuyết về Hằng Nga
Một trong những câu chuyện được biết đến rộng rãi nhất về Tết Trung Thu là truyền thuyết về Hằng Nga, hay 嫦娥 trong tiếng Trung. Truyện kể rằng sau khi phi thân lên mặt trăng, Hằng Nga sống trên đó cùng một con thỏ trắng. Người ta trong Tết Trung Thu thưởng bánh trung thu, trong đó hình trăng tròn có thể tượng trưng cho mặt trăng và hình ảnh Hằng Nga.
Truyền thuyết này góp phần tạo nên vẻ đẹp thần thoại cho đêm trăng. Trong nhiều gia đình, trẻ em được kể chuyện về Hằng Nga để hiểu tại sao trăng lại đẹp, tại sao bánh trung thu lại có hình tròn và tại sao ngày lễ hội luôn hướng đến việc ngắm trăng.
Thỏ ngọc trên mặt trăng
Hình ảnh 玉兔 — thỏ ngọc — cũng thường xuất hiện trong trang trí Tết Trung Thu. Theo quan niệm dân gian, trên mặt trăng có một con thỏ trắng đang chuẩn bị thuốc. Hình ảnh này được sử dụng trong đèn lồng, bánh trung thu, tranh vẽ và phim hoạt hình dành cho trẻ em.
Vị thần trên mặt trăng
Một số truyền thuyết khác kể về Ngô Cang — một vị thần đang chặt cây quế trên mặt trăng. Tương truyền, mỗi lần ông chặt cây, nó lại mọc lên ngay, khiến công việc của ông không bao giờ có kết thúc. Truyền thuyết này liên kết hình ảnh cây quế với mùa thu và tạo nên một bức tranh đầy chất thơ.
Lời chúc Tết Trung Thu phổ biến
Khi chúc mừng Tết Trung Thu bằng tiếng Trung, người ta thường nói 中秋快乐, phiên âm Zhōngqiū kuàilè, có nghĩa là “Chúc bạn vui vẻ trong lễ hội Trung Thu” hoặc “Chúc mừng Tết Trung Thu vui vẻ”. Đây là lời chúc ngắn gọn, tự nhiên và được sử dụng phổ biến trong gia đình, cơ quan, trường học và trên các nền tảng trực tuyến.
Ngoài lời chúc “中秋快乐”, người ta còn dùng nhiều cụm từ mang ý nghĩa tốt đẹp:
- 阖家团圆: cả gia đình đoàn tụ.
- 月圆人圆: trăng tròn, người cũng tròn đầy, gợi ý mọi người vui vẻ, bình an.
- 花好月圆: hoa đẹp, trăng tròn, thường dùng để chúc mừng tình yêu, hạnh phúc và gia đình.
- 吉祥如意: may mắn, thuận ý.
- 幸福安康: hạnh phúc, khỏe mạnh.
Những lời chúc này phản ánh giá trị của lễ hội: gia đình là trung tâm, sự bình an là điều mong muốn và mùa thu là thời điểm để mọi người gần gũi, chia sẻ và đánh giá lại những giá trị trong cuộc sống.
Sự khác biệt giữa các vùng miền
Tết Trung Thu được tổ chức rộng rãi ở nhiều vùng của Trung Quốc, nhưng mỗi khu vực lại có cách thể hiện riêng. Miền Bắc thường có bánh trung thu nhân vị đậu, hạt, mật ong hoặc các loại trái cây khô. Miền Nam có hệ thống bánh trung thu phong phú hơn, đặc biệt là bánh nhân trứng muốt và lạt. Vùng đồng bằng sông Hắc Hà cũng nổi tiếng với phong tục ngắm trăng, ăn bánh và thưởng ngô.
Ở các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu và Thâm Quyến, Tết Trung Thu còn gắn với nhiều sự kiện hiện đại như hội chợ đèn lồng, triển lãm bánh trung thu, biểu diễn nghệ thuật, chuỗi cà phê mùa thu và các chương trình du lịch đêm. Ở nông thôn, hoạt động có thể giản dị hơn, chủ yếu tập trung vào bữa cơm gia đình, bánh trung thu tự làm và ngắm trăng cùng hàng xóm láng giềng.
Dù phong tục có thay đổi theo vùng miền và thời đại, ý nghĩa cốt lõi vẫn là như nhau: tôn vinh mặt trăng, cầu mong sự bình an, tạo cơ hội để gia đình đoàn tụ và nhấn mạnh tình thân.
Tết Trung Thu trong đời sống hiện đại
Ngày nay, bên cạnh các phong tục cổ truyền, Tết Trung Thu ở Trung Quốc còn được hình thành ngày càng mạnh mẽ. Nhiều thành phố tổ chức chương trình đường phố, trình diễn đèn lồng, lễ hội âm nhạc và không gian ngắm trăng. Công nghệ cũng đã thay đổi cách người ta kết nối trong dịp lễ hội. Các gia đình ở xa có thể gọi video, chia sẻ hình ảnh bữa cơm và gửi thiệp Trung Thu trực tuyến.
Xu hướng ăn uống cũng thay đổi. Ngoài bánh trung thu truyền thống vị ngọt và nhiều calo, thị trường ngày càng xuất hiện các loại bánh ít đường, không đường, thuần chay hoặc làm theo khẩu vị từng nhóm. Điều này phản ánh nhu cầu vừa giữ gìn truyền thống vừa phù hợp với lối sống khỏe mạnh hiện đại.
Tết Trung Thu cũng trở thành dịp thể thao, du lịch và mua sắm quà tặng. Nhiều người chọn bánh trung thu làm quà cho đồng nghiệp, đối tác hoặc người thân. Với sức lan tỏa của bánh trung thu, lễ hội không chỉ dừng lại ở không gian gia đình mà còn đưa mùa thu của Trung Quốc đến với nhiều quốc gia có cộng đồng người Hoa.
Vì sao Tết Trung Thu luôn được yêu thích?
Tết Trung Thu có sức sống bền bỉ vì lễ hội kết nối nhiều giá trị quan trọng. Đầu tiên, đây là dịp để con cái hiểu về lịch âm và văn hóa truyền thống. Thứ hai, lễ hội khuyến khích sự gắn kết trong gia đình, đặc biệt là nhu cầu ở bên những thành phố lớn nơi mọi người thường xa gia đình. Thứ ba, việc thưởng bánh, mua sắm và chuẩn bị lễ hội tạo nên nền kinh tế và văn hóa riêng cho cộng đồng. Cuối cùng, hình ảnh trăng tròn cho phép con người nuôi dưỡng tình cảm, lòng biết ơn và mong muốn một cuộc sống viên mãn.
Đối với người Trung Quốc, đêm 15 tháng 8 âm lịch không chỉ là một ngày lễ bình thường mà là thời khắc để mọi người tạm dừng nhịp sống hằng ngày, trở về bên gia đình và nhìn lại những điều quan trọng. Dù có bao nhiêu sự khác biệt về địa phương, khẩu vị hay phong tục, lễ hội vẫn thể hiện một thông điệp chung: trăng đã tròn, gia đình cũng mong được tròn đầy, yêu thương và bình an.
Câu trả lời ngắn gọn
Nếu cần trả lời ngắn gọn cho câu hỏi “Tết Trung Thu bên Trung Quốc gọi là gì?”, có thể nói:
Tết Trung Thu ở Trung Quốc gọi là 中秋节 (zhōng qiū jié), dịch nghĩa là Lễ hội Trung Thu. Lễ hội được tổ chức vào ngày 15 tháng 8 theo lịch âm, với các phong tục tiêu biểu như thưởng bánh trung thu, ngắm trăng, bật đèn lồng và quy tụ gia đình.
Tóm lại, 中秋节 là tên chính thức của Tết Trung Thu tại Trung Quốc. Đây là lễ hội thuộc lòng cả bao nhiêu thế hệ người Hoa, được tổ chức vào rằm tháng 8 âm lịch để chúc mừng mùa thu, tôn vinh vẻ đẹp của trăng và nhấn mạnh giá trị của sự đoàn tụ.