Nhà xe ba đàm Tây Sơn không đơn thuần là một mẫu nhà ở truyền thống phổ biến tại miền Trung Việt Nam, mà nó là một bản giao hưởng kiến trúc đan xen giữa công năng sử dụng, triết lý phong thủy, tinh thần võ thuật và bản sắc văn hóa đặc trưng của đất võ Tây Sơn. Nổi lên gắn liền với lịch sử hào hùng của nhà Tây Sơn (cuối thế kỷ 18), mẫu nhà này đã vượt qua thử thách của thời gian, chiến tranh và biến đổi khí hậu để trở thành biểu tượng của sự kiên cường, thực tế và hài hòa với thiên nhiên. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng khám phá sâu sắc các giá trị kiến trúc, văn hóa, phong thủy và sự thích ứng của “Nhà xe ba đàm Tây Sơn” trong bối cảnh hiện đại.
Có thể bạn quan tâm: Nhà Thờ Chí Hòa Nhà Bè: Nét Đẹp Cổ Kính, Linh Thiêng Và Dấu Ấn Lịch Sử Giữa Lòng Thành Phố
1. Ngữ Cảnh Lịch Sử – Văn Hóa: Nơi Sáng Tạo Ra Kiến Trúc “Võ”
Để hiểu rõ nhà xe ba đàm Tây Sơn, ta không thể tách biệt nó khỏi bối cảnh lịch sử đặc biệt của vùng đất này. Tây Sơn (nay thuộc huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định) là quê hương của ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ – những người khởi xướng phong trào Tây Sơn lật đổ chúa Trịnh, chúa Nguyễn và đánh tan quân Thanh xâm lược.
Đất Tây Sơn có địa hình đồi núi liên miên, khí hậu khắc nghiệt với hai mùa rõ rệt: mùa khô nóng bức, gió lào (gió Tây) thổi từ Lào qua dãy Trường Sơn, và mùa mưa bão lũ dữ dội. Người dân nơi đây từ xưa có truyền thống “học võ phòng thân, giữ làng bảo vệ nước”. Do đó, kiến trúc nhà ở không chỉ là nơi trú ẩn mà còn phải là “pháo đài” bảo vệ gia đình, phù hợp với tập tục tập võ, tập thể dục của nam giới và đời sống nội trợ của nữ giới.
Mẫu nhà “xe ba đàm” (còn gọi là nhà ba gian, nhà ba ngõ) hình thành và phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh này. Nó khác biệt so với nhà 5 gian của miền Bắc (thường dành cho quan lại, gia tộc lớn) hay nhà sàn của đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên lân cận. Nhà xe ba đàm Tây Sơn là sự dung hòa độc đáo: vừa có sự trang trọng, đối xứng của kiến trúc Việt cổ (nhà 3 gian), vừa có sự mở rộng, thoáng đãng, thấp áp (chống gió bão) của kiến trúc miền Trung, và đặc biệt là không gian “xe” (sảnh ngang) ở giữa – nơi diễn ra hầu hết các hoạt động sinh hoạt, văn hóa, võ thuật của gia đình.
Có thể bạn quan tâm: Noel Tổ Chức Vào Ngày Nào? Toàn Diễn Về Lịch Sử, Ý Nghĩa Và Cách Chào Đón Giáng Sinh Trọn Vẹn Nhất
2. Phân Tích Cấu Trúc Kiến Trúc: Sự Hoàn Hảo Của “Tam Tài – Nhị Lợi”
Cấu trúc của nhà xe ba đàm Tây Sơn tuân theo nguyên lý “Tam cái” (Trời – Đất – Người) và quy luật “Nhị lợi” (Lợi cho người ở, lợi cho thiên nhiên). Toàn bộ ngôi nhà thường được chia thành 3 khu vực chính theo chiều ngang (trục Đông – Tây hoặc Nam – Bắc tùy địa hình):
2.1. Đàm Giữa (Đàm Chính / Thiền Đường): Trái Tim Của Ngôi Nhà
Đây là phần quan trọng nhất, lớn nhất, cao nhất và trang trọng nhất.
Công năng: Nơi thờ cúng tổ tiên (đài thờ đặt chính giữa), tiếp khách quan trọng, tổ chức lễ cưới, tang lễ, hội họp gia tộc.
Kiến trúc: Thường có 4 cột chính (tứ trụ) to, tròn, làm bằng gỗ lim, gỗ gu, gỗ sen… chịu lực chính cho toàn bộ mái nhà. Trên cột có đà điểu, kèo, gánh chồng chất tạo thành hệ khung cột – kèo – gánh cực kỳ chắc chắn, linh hoạt (kiểu khung không móng cột truyền thống).
Trang trí: Bàn thờ, hộ ngữ, câu đối thường được chạm khắc tinh xảo với các chủ đề: “Trung hiếu”, “Võ đức”, “Long hổ”, “Phúc lộc thọ”. Mái nhà đàm giữa cao, cong lượn (mái ngói lợp vẩy hoặc ngói móc) tạo hình dáng tráng lệ, thoáng đãng.
2.2. Đàm Phải (Đàm Nam / Phòng Khách – Phòng Ngủ Ông Bà): Vị Trí “Hổ” (Dương)
Theo phong thủy, đàm phải (nhìn từ trong ra) thuộc hướng Nam (Dương), gọi là vị trí “Long” hoặc “Hổ”.
Công năng: Nơi ở của ông bà, cha mẹ (người lớn tuổi nhất gia đình) hoặc phòng khách tiếp khách nam giới, bạn bè gần. Đây cũng là nơi đặt bàn võ, gương tập võ, vũ khí truyền gia (gươm, thương, cung tên) – thể hiện tinh thần “Võ đức” của gia đình Tây Sơn.
Đặc điểm: Thường thấp hơn đàm giữa một chút, mái nhà kéo dài che kín. Cửa ra vào lớn, thường có cửa kính hoặc cửa gỗ cánh láy để thoáng khí, dễ dàng quan sát ra sân nhà.
2.3. Đàm Trái (Đàm Bắc / Phòng Ngủ Vợ Chồng Con Cái / Phòng Nữ): Vị Trí “Long” (Âm)
Đàm trái thuộc hướng Bắc (Âm), gọi là vị trí “Long” hoặc “Phụ”.
Công năng: Nơi ở của chủ nhà (vợ chồng con cái), phòng ngủ của các cô con gái, nơi chứa đồ đạc, lúa gạo, của cải gia đình (tủ áo, hòm gỗ, vò nước).
Đặc điểm: Kín đáo, ấm áp, riêng tư. Cửa sổ thường nhỏ hơn, có rèm che. Nơi này gắn liền với vai trò “Nội chính” của người phụ nữ Tây Sơn: quản lý gia tài, dạy con, chăm sóc thờ cúng hàng ngày.
2.4. “Xe” (Sảnh Ngang / Hành Lang): Không Gian Linh Hoạt – Linh Hồn Của Ngôi Nhà
Đây là yếu tố đặc trưng nhất phân biệt nhà xe ba đàm Tây Sơn với nhà 3 gian miền Bắc.
Vị trí: Nằm ngang kết nối 3 đàm, chạy dọc theo mặt tiền hoặc mặt hậu của ngôi nhà.
Công năng đa dạng:
Đường đi: Kết nối 3 đàm lại với nhau, ra vào cửa chính, cửa phụ.
Sảnh thờ: Nơi đặt bàn thờ Phúc Lộc Thọ, Thổ Địa, Than Tài (ở hai đầu xe).
Võ đường: Không gian rộng rãi, bằng phẳng, nền đất nện hoặc gạch men – nơi con cháu tập võ, luyện kiếm, đòn chân Tây Sơn mỗi buổi sáng sớm/chiều mát.
Không gian sinh hoạt: Nơi giã lúa, sàng gạo, phơi nông sản, trẻ em chơi đùa, lớn lên tổ chức tiệc tùng, hội bạn bè.
Chống gió/bão: Xe che chắn cho 3 đàm, giảm áp lực gió trực tiếp vào cửa chính, tạo đệm khí hậu.
Cấu tạo: Thường có hàng cột phụ (cột xe) chống mái, không có tường bao quanh (hoặc chỉ có tường thấp, lan can gỗ), tạo sự thông thoáng tối đa.
2.5. Mái Nhà Và Hệ Thống Thoát Nước: Chinh Phục Khí Hậu Miền Trung
- Dáng mái: Mái nhà thường là mái ngói (ngói vẩy hoặc ngói móc) dốc cao (góc 45-50 độ), cong nhẹ ở đầu mái (móc mái) hình đuôi thuyền hoặc đầu long. Dáng mái này vừa thẩm mỹ, vừa giảm áp lực gió lốc, vừa thoát nước mưa cực nhanh.
- Chèo mái, móc mái: Được chạm khắc hình rồng, phượng, lưỡng long chầu nguyệt, hoa văn vỡ – thể hiện đẳng cấp và niềm tin phong thủy.
- Hệ thống mành, ráo, ống thoát: Được tính toán kỹ lưỡng, nước mưa từ mái chảy xuống mành, vào ráo treo, chảy xuống ống thoát (thường làm bằng gốm men hoặc bambu tre) đổ ra hồ, ao hoặc vườn sau nhà – tận dụng nước mưa tưới cây.
2.6. Sân Nhà, Cổng, Hồ Ao, Cây Xanh: Bố Cục Phong Thủy “Tả Thanh Long – Hữu Bạch Hổ”
- Cổng nhà: Thường làm cổng tam quan (3 cửa) hoặc cổng đơn, cao rộng, chạm khắc hoa văn. Cửa chính tránh hướng thẳng vào đàm giữa (tránh xà giáp), thường lệch sang phải (Hổ) hoặc trái (Long) tùy tuổi chủ nhà.
- Sân nhà: Rộng, bằng phẳng, thường nện đất hoặc lát gạch/bê tông. Có cây cổ thụ (bàng, dau, phượng, bằng lăng) che mát.
- Hồ ao (Minh Đường): Nằm trước mặt tiền (phía Nam). Nước trong, nuôi cá, trồng sen, hoa súng. Điều hòa khí hậu, tích lũy khí vượng (Thủy chủ tài lộc).
- Hậu viên: Sau nhà có vườn cây ăn trái, rau củ, chuồng trại gia cầm (đặt ở vị trí Tử vị – hướng Tây Bắc hoặc Hợi vị – hướng Tây Bắc-Bắc) để hơi phân bón không bay vào nhà.
Có thể bạn quan tâm: Khám Phá Top Những Nhà Hàng Cây Cảnh Nha Trang Đẹp Như Thiên Đường, Check-in “sống Ảo” Cực Chill
3. Vật Liệu Và Kỹ Thuật Xây Dựng: Trí Tuệ “Sống Cùng Thiên Nhiên”
Người xưa Tây Sơn xây nhà không dùng đinh, không dùng xi măng, không dùng thép. Toàn bộ khung nhà là gỗ, kết nối bằng khóa chạc, móc câu, đinh tre/gỗ.
3.1. Gỗ – Xương Sống Của Ngôi Nhà
- Chọn gỗ: Chỉ dùng gỗ lõi (lim, gu, sen, tau, giáng hương, gõ đỏ…). Gỗ phải chặt vào mùa khô (tháng 10-12 âm lịch), khi nhựa cây rút về gốc. Gỗ phải “ngủ” (ủ) dưới nước suối hoặc đầm lầy 1-3 năm để loại bỏ nhựa, đường, chống mối mọt, tăng độ cứng.
- Xử lý: Cạo vỏ, bào mài bằng tay, sơn dầu mù u (nhựa cây mù u) nhiều lớp. Dầu mù u thẩm thấu sâu, chống thấm nước, chống mọt, chống nứt nẻ, làm đẹp vân gỗ tự nhiên.
3.2. Ngói – Lớp Áo Mưa Bền Bỉ
- Ngói đất nung thủ công (ngói vẩy) hoặc ngói móc. Ngói phải nung đều lửa, tiếng gõ vang kim loại. Lợp ngói theo kỹ thuật “chồng chéo, kín kẽ”, dùng vữa trộn cát, xơ dừa, nhựa cây kìm kẽ các khe ngói. Mái ngói tốt có thể chịu được 50-100 năm.
3.3. Tường – Lớp Da Thoáng Khí
- Tường thường làm bằng tre nện bùn (bamboo wattle and daub) hoặc gạch lát sau khi đã có khung gỗ.
- Kỹ thuật tre nện bùn: Tre chẻ mỏng, nện chéo thành lưới, quét bùn lọc trộn rơm, xơ dừa, phân trâu. Tường dày 15-20cm. Loại tường này: ấm mùa đông, mát mùa hè, điều hòa độ ẩm tự nhiên, chống nóng bức tuyệt vời cho khí hậu miền Trung.
3.4. Nền Nhà – Chân Thập Địa
- Nền nhà thường nâng cao so với mặt đất tự nhiên 0.5m – 1m (nền nhà sàn thấp).
- Làm bằng đất nện chặt (đất sét trộn cát, đá vụn, đáy nến), sau đó lát gạch bát tràng, gạch men hoặc đáREEN tự nhiên.
- Dưới nền nhà có lớp đá vụn, than bùn, cali để chống ẩm, chống cuốn đất.
4. Triết Lý Phong Thủy: “Nhà Là Người, Người Là Nhà”
Người Tây Sơn coi trọng phong thủy (Khoa địa lý) như một khoa học sống. Nhà xe ba đàm được đặt theo các nguyên tắc chặt chẽ:
Có thể bạn quan tâm: Nhà Xe Thanh Hóa Nha Trang: Hành Trình 1.200km An Toàn – Tiện Nghi – Tiết Kiệm Nhất 2024
- Chọn địa (Địa lý): “Phụ sơn diện thuỷ” (Lưng chừng núi, mặt nhìn nước). Nhà xây trên đèo núi, cổ đồi, tránh nơi thấp ngập nước, tránh đỉnh núi gió lùa.
- Hướng nhà (Lương phương): Ưu tiên hướng Nam (Ngọ), Đông Nam (Tỵ/Ngọ), Đông (Mão) – hướng đón nắng, tránh gió Lào (gió Tây – Bắc Tây). Tuyệt đối không hướng Bắc (Hợi/Tý) – hơi gió rét, không hướng Tây (Dậu/Tuất) – gió Lào nóng, nắng chiều gay gắt.
- Bố cục nội thất (Ngũ hành):
- Bàn thờ đặt chính giữa đàm giữa, lệch về hướng tốt của chủ nhà (theo Cửu Cung).
- Bếp lửa (Hỏa) đặt ở đàm phụ hoặc nhà bếp riêng phía sau/hậu viên, hướng cửa bếp không đối diện cửa chính, không đối diện bàn thờ, không đối diện giường ngủ, không đối diện nhà vệ sinh.
- Giường ngủ: Đầu giường không đối cửa, không đối gương, không dưới dầm, không đầu hướng cửa sổ.
- Màu sắc: Dùng màu gỗ tự nhiên (Mộc), màu ngói đỏ/nâu (Hỏa/Thổ), màu tường trắng/ngà (Kim/Thổ). Tránh màu đen (Thủy) quá nhiều, tránh màu xanh lam quá đậm.
- Thời điểm động thổ, lên mái, nhập trạch: Chọn ngày giờ hoàng đạo (Theo Hoàng đạo吉 ngày), tránh ngày tháng xung khắc với tuổi chủ nhà, tránh Tam sát, Ngũ hoàng, Hoàng ốc.
5. Giá Trị Văn Hóa – Xã Hội: Không Gian Sống Của Cộng Đồng
Nhà xe ba đàm Tây Sơn không phải là nơi ở riêng lẻ của một cá nhân, mà là “trụ cột” của gia tộc, làng xã.
5.1. Trung Tâm Truyền Thống Võ Thuật Tây Sơn
Không gian “Xe” rộng rãi, bằng phẳng là võ đường tự nhiên. Từ nhỏ, con cháu trong gia đình được cha, ông, chú dạy võ Tây Sơn: Quyền, Kiếm, Đao, Côn, Thương, Chiếc… Tinh thần “Võ để止 chiến” (Võ để dừng chiến tranh), “Võ đức trước, võ công sau” được truyền tải ngay trong không gian nhà ở này. Nhiều làng võ nổi tiếng Bình Định (như làng Võ An Thái, Võ Vĩnh An…) đều có nhà xe ba đàm làm nơi tập luyện, truyền kỹ.
5.2. Nơi Giữ Gìn Lễ Học – Nghĩa Tình
Đàm giữa với bàn thờ tổ tiên là nơi giáo dục đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Mỗi dịp Tết, giỗ, rằm, giỗ tổ, toàn bộ con cháu cháu chắt quy tụ về nhà lớn (nhà xe ba đàm của trưởng tộc) để hương lửa, sum vầy. Câu đối treo tại đàm giữa thường dạy con cháu: “Học văn học võ / Làm người làm việc / Giữ gìn tổ nghiệp / Xây dựng non sông”.
5.3. Không Gian Giao Tiếp Cộng Đồng
Sảnh xe, sân nhà là nơi tiếp khách, hội bạn, trao đổi kinh nghiệm canh tác, buôn bán, giải quyết tranh chấp làng xã (tòa án làng). Sự mở cửa của “Xe” (không tường kín) tượng trưng cho lòng hiếu khách, thẳng thắn, cởi mở của người Tây Sơn.
5.4. Bảo Tàng Nghệ Thuật Chạm Khắc Gỗ
Nhà xe ba đàm là nơi hội tụ đỉnh cao nghệ thuật chạm khắc gỗ Bình Định: Cột, kèo, gánh, đà điểu, cửa ngõ, bàn thờ, hộ ngữ, ngai thờ… đều được chạm nổi, chạm lồi, chạm xuyên với chủ đề: Long, Lân, Quy, Phượng; Tùng, Cúc, Trúc, Mai; Hoa văn vỡ, vân雲, sóng nước; Câu đối chữ Nôm, chữ Hán. Mỗi chi tiết là một tác phẩm nghệ thuật, lưu giữ chữ Nôm, lưu giữ văn chương, triết lý sống.
6. Thách Thức Và Sự Thích Ứng Trong Thời Đại Mới
Ngày nay, nhà xe ba đàm Tây Sơn đang đối mặt với nhiều áp lực:
6.1. Áp Lực Từ Đô Thị Hóa Và Kinh Tế
- Đất hẹp, giá đất cao: Mô hình nhà rộng, sân lớn, hồ ao, vườn sau không còn phù hợp với quy hoạch đô thị, đất liền mặt tiền đắt đỏ.
- Chi phí xây dựng cao: Gỗ lõi tự nhiên cạn kiệt, giá gỗ lim, gu, sen tăng vọt. Thợ xây nhà gỗ truyền thống (thợ mộc) đã già, ít người kế thừa. Chi phí xây một ngôi nhà xe ba đàm chuẩn truyền thống hiện nay có thể gấp 3-5 lần nhà bê tông cùng diện tích.
- Thay đổi lối sống: Gia đình hạt nhân (vợ chồng con) thay thế gia đình đại gia tộc. Nhu cầu phòng ngủ riêng, toilet trong phòng, điều hòa, máy giặt, bếp từ… khiến không gian truyền thống trở nên chật hẹp, thiếu tiện nghi.
6.2. Giải Pháp “Hiện Đại Hóa – Giữ Gìn Bản Sắc” (Adaptive Reuse)
Để nhà xe ba đàm không chỉ tồn tại trong bảo tàng hay di tích, kiến trúc sư và chủ nhà đang áp dụng mô hình “Kiến trúc lai” (Hybrid Architecture):
- Giữ nguyên khung gỗ (Hồn): Tận dụng, tu sửa, tăng cường khung cột – kèo – gánh gỗ cũ. Sử dụng gỗ ghép, gỗ nhập khẩu (sồi, sần, thông xử lý) thay gỗ lõi tự nhiên cho các phần không chịu lực chính.
- Thay đổi vật liệu bao bọc (Hình):
- Tường: Thay tre nện bùn bằng gạch không nung, tấm beton nhẹ, kính cường lực, tấm composite… nhưng giữ hình dáng, độ dày, màu sắc tương tự tường truyền thống.
- Mái: Dùng ngói giả (nhựa, composite, kim loại sơn tĩnh điện) hình dáng ngói vẩy/ngói móc truyền thống – nhẹ hơn, không thấm, không gãy, tuổi thọ 30-50 năm, giá rẻ hơn ngói đất.
- Nền: Lát gạch men lớn, đá quartz, gỗ công nghiệp (sàn gỗ nhựa, sàn gỗ ghép) trên nền bê tông cốt thép có chống ẩm.
- Tích hợp tiện nghi hiện đại (Chất):
- Hệ thống điện, nước, thoát nước, PCCC, camera, smart home được giấu trong khoang trần, khoang sàn, trong cột gỗ rỗng.
- Lắp điều hòa âm trần, quạt trần kiểu cổ.
- Nhà vệ sinh, nhà bếp hiện đại được thiết kế ở đàm phụ hoặc mở rộng hậu viên, đảm bảo vệ sinh, không khí.
- Tối ưu không gian “Xe”: Chia “Xe” thành 2 tầng (giá sàn giữa) để tạo phòng ngủ, phòng học, thư viện… nhưng vẫn giữ khoảng không cao (void) tại trung tâm để nhìn thấy mái nhà, cột gỗ, giữ cảm giác rộng lớn.
- Cửa kính khung gỗ/nhôm: Thay cửa gỗ cánh láy kín bằng cửa kính cường lực khung gỗ/nhôm màu gỗ, có thể trượt, gập – vừa giữ thẩm mỹ, vừa thoáng, nhìn ra vườn, hồ ao.
6.3. Mô Hình Homestay – Resort Văn Hóa
Nhiều ngôi nhà xe ba đàm cổ (100-200 năm tuổi) tại các làng cổ (như làng cổ Đường Lâm – Hà Nội, làng cổ Phước Tích – Huế, các làng ở Bình Định, Phú Yên…) đã được biến thành Homestay, Resort văn hóa, khách sạn boutique. Đây là mô hình kinh tế văn hóa bền vững:
Giữ nguyên kiến trúc, không gian, không khí cổ kính.
Bán trải nghiệm: Ở nhà cổ, học võ, học nấu ăn miền Trung, nghe ca huế, dân ca, tham quan di tích.
Thu nhập từ du lịch phục vụ cho việc tu sửa, bảo dưỡng định kỳ.
7. Các Di Tích Điển Hình Còn Lưu Tồn Tại Tây Sơn – Bình Định
Để hình dung rõ hơn, chúng ta có thể nhắc đến một số di tích thực tế (mặc dù nhiều nơi đã tu sửa, nhưng vẫn giữ hồn):
- Nhà thờ tổ Nguyễn (Khu di tích Hoàng Đệ Tây Sơn, Tây Sơn, Bình Định): Kiến trúc nhà xe ba đàm tráng lệ, gỗ lim to lớn, chạm khắc tinh xảo, nơi thờ vua Nguyễn Huệ và các anh em Tây Sơn. Đây là tiêu chuẩn “chuẩn mực” của mẫu nhà này.
- Nhà cổ làng An Thái (Huyện Tây Sơn): Một số ngôi nhà gỗ tuổi đời 150-200 năm của các họ võ làng An Thái (nổi tiếng võ Bình Định). Khung gỗ vẫn nguyên vẹn, vẫn dùng làm võ đường, nhà thờ tổ.
- Nhà cổ làng Vĩnh An (Huyện Vĩnh Thạnh – lân cận Tây Sơn): Tương tự, giữ nét nhà võ, nhà xe ba đàm.
- Các nhà ở dân tại xã Tây An, Tây Vinh, Tây Bình… (Huyện Tây Sơn): Dù nhiều nơi đã xây bê tông, nhưng vẫn còn lưu lại dáng mái, khung gỗ, sảnh xe, bàn thờ theo kiểu truyền thống.
8. Kết Luận: Một Di Sản Sống Cần Được Vinh Dự Và Phát Triển
Nhà xe ba đàm Tây Sơn là một kiệt tác kiến trúc dân gian Việt Nam. Nó là sự kết tinh của trí tuệ thích ứng với thiên nhiên khắc nghiệt (gió Lào, nắng nóng, bão lũ), của tinh thần võ thuật dũng mãnh, của đạo lý nhân văn “Hiếu – Trí – Trung – Nghĩa” và của nghệ thuật chạm khắc gỗ đỉnh cao.
Trong thời đại ngày nay, việc bảo tồn nhà xe ba đàm Tây Sơn không phải là “bảo tàng hóa” – đóng băng nó trong kính hiển vi. Việc bảo tồn thực sự là “Sống cùng di sản” (Living Heritage): Hiểu bản chất cấu tạo, triết lý phong thủy, giá trị văn hóa của nó để áp dụng linh hoạt vào thiết kế nhà ở hiện đại, resort, homestay, trung tâm văn hóa, trường võ…
Chúng ta cần:
Chính sách: Nhà nước có cơ chế khuyến khích, hỗ trợ tài chính, kỹ thuật cho hộ gia đình giữ gìn, tu sửa nhà cổ; quy hoạch bảo tồn khu dân cư truyền thống.
Giáo dục: Đưa kiến trúc dân gian, nhà xe ba đàm vào chương trình đào tạo Kiến trúc, Xây dựng, Văn hóa; tổ chức lớp học nghề thợ mộc, chạm khắc gỗ cho thanh niên.
Cộng đồng: Khuyến khích người dân tự hào nhà mình, không vội vã phá nhà cũ xây nhà mới “hiện đại” mà mất hồn; biến nhà cũ thành tài sản du lịch, tài sản văn hóa.
Kiến trúc sư: Là người “dịch” ngôn ngữ kiến trúc cổ sang ngôn ngữ hiện đại – giữ “Hồn” (khung gỗ, không gian xe, mái nhà, phong thủy), đổi “Xác” (vật liệu mới, tiện nghi, công nghệ xanh).
Nhà xe ba đàm Tây Sơn, với mái ngói đỏ rực giữa rừng xanh, với khung gỗ lim sẫm màu thời gian, với sảnh “Xe” rộng lớn hồi vang tiếng đọc sách, tiếng gõ võ, tiếng cười nói sum vầy… sẽ mãi là biểu tượng của một Việt Nam: Kiên cường – Thực tế – Hài hòa – Bền vững. Hãy để những ngôi nhà này tiếp tục đứng vững, không chỉ như một kỷ niệm, mà như một lựa chọn sống xứng đáng cho thế hệ hôm nay và mai sau.