Huyện Chợ Mới – Tỉnh An Giang: Vùng Đất Cổ Truyền, Năng Động Và Tiềm Năng Phát Triển

Huyện Chợ Mới, một đơn vị hành chính cấp huyện thuộc tỉnh An Giang, nằm ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long, từ lâu đã được biết đến như một vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa đặc sắc và tiềm năng kinh tế mạnh mẽ. Không chỉ là “lúa gạo” quan trọng của cả tỉnh lẫn cả nước, Chợ Mới còn nổi bật với du lịch sinh thái, làng nghề truyền thống bậc thầy và vị thế chiến lược trong quy hoạch phát triển vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện, sâu sắc về địa lý, lịch sử, kinh tế, văn hóa, du lịch và định hướng phát triển của huyện Chợ Mới – An Giang.

Có thể bạn quan tâm: Hoa Tử Đằng Ở Đà Lạt: Vẻ Đẹp Lung Linh Của “nữ Hoàng Sàn Balcon” Giữa Sương Mù

1. Vị Trí Địa Lý Chiến Lược Và Đặc Điểm Tự Nhiên

1.1. Vị trí địa lý

Huyện Chợ Mới nằm ở phía Tây Nam của tỉnh An Giang, cách thành phố Long Xuyên (trụ sở tỉnh) khoảng 20km về phía Tây Nam. Huyện có vị trí địa lý rất thuận lợi cho giao thương, trao đổi kinh tế – xã hội:
Phía Bắc: Giới với huyện Châu Phú.
Phía Nam: Giới với huyện Châu Thành và thành phố Long Xuyên.
Phía Đông: Giới với huyện Thoại Sơn.
Phía Tây: Giới với tỉnh Kiên Giang (huyện Hòn Đất, huyện Kiên Lương) và giáp ranh quốc gia với Campuchia (đường ranh dài khoảng 18km).

Với vị trí là “cánh cửa” Tây Nam của An Giang, Chợ Mới đóng vai trò then chốt trong việc kết nối kinh tế giữa An Giang, Kiên Giang và các tỉnh lân cận, cũng như là cửa ngõ giao thương biên giới quan trọng.

1.2. Địa hình và Khí hậu

Địa hình Chợ Mới chủ yếu là đồng bằng thấp, bằng phẳng, được hình thành bởi trầm tích của sông Hậu và các kênh rạch chằng chịt. Độ cao trung bình chỉ từ 0.5m – 1.5m so với mực nước biển. Đặc biệt, huyện có hệ thống sông ngòi dày đặc với dòng chảy chính là sông Hậu (nhánh của sông Mê Kông) chảy qua ranh giới phía Đông – Nam, cùng các kênh chính như kênh Vĩnh Tế, kênh Chợ Mới, kênh Núi Sập… tạo nên mạng lưới thủy lợi phát triển, thuận lợi cho nông nghiệp và giao thông đường thủy.

Khí hậu nhiệt đới gió mùa với hai mùa rõ rệt: mùa mưa (tháng 5 – tháng 11) và mùa khô (tháng 12 – tháng 4 năm sau). Nhiệt độ trung bình năm约 27°C. Mưa bão, lũ lụt là đặc trưng khí hậu, nhưng cũng chính mùa nước nổi hàng năm mang lại phù sa màu mỡ, nuôi dưỡng đất đai màu mỡ, tạo điều kiện cho vụ lúa Mùa (lúa nước nổi) phát triển mạnh.

1.3. Hành chính và Dân số

Huyện Chợ Mới hiện có 1 thị trấn (thị trấn Chợ Mới) và 14 xã: Long Giang, Kiến An, Mỹ Huỳnh Đông, Mỹ Huỳnh Tây, Tân Mỹ, Hội An, Hội Thạnh, Bình Phước Xuân, Long Điền A, Long Điền B, Tân Hội Đông, Mỹ Hội Đông, Nhơn Mỹ, Long Kiến. Dân số huyện (theo thống kê năm 2023) khoảng hơn 360.000 người, mật độ dân số cao (trên 1.000 người/km²), trong đó người Kinh chiếm đa số, cùng sinh sống hòa thuận với đồng bào dân tộc Khmer, Hoa và một số dân tộc thiểu số khác.

Có thể bạn quan tâm: Lẩu Bò Ba Toa Đà Lạt: Hương Vị Đậm Đà Sàn Sương, Điểm Đến “check-in” Không Thể Bỏ Qua

2. Lịch Sử Hình Thành Và Truyền Thống Yêu Nước

2.1. Quá trình thiết lập hành chính

Tên gọi “Chợ Mới” gắn liền với lịch sử khai phá vùng đất này. Trước đây, nơi đây là vùng trũng thấp, rong rêu, ít người ở. Vào thế kỷ XVII – XVIII, người Việt di cư từ miền Trung và các vùng lân cận xuống khai phá, thiết lập buôn bán, hình thành chợ búa, chợ phiên – đó là gốc rễ của tên “Chợ Mới” (chợ mới thiết lập so với các chợ cũ hơn).

Về mặt hành chính, qua nhiều lần điều chỉnh:
Trước năm 1975: Thuộc tỉnh Châu Đốc.
Năm 1976: Sáp nhập vào tỉnh An Giang.
Năm 1979: Thành lập huyện Chợ Mới trên cơ sở tách từ huyện Châu Phú và một phần huyện Thoại Sơn.
Đến nay, ranh giới hành chính đã được ổn định như hiện tại.

2.2. Truyền thống yêu nước anh hùng

Chợ Mới là mảnh đất có truyền thống yêu nước oai danh. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, đất Chợ Mới là căn cứ cách mạng, nơi sinh ra nhiều anh hùng liệt sĩ, các chiến công oai danh.
Khu căn cứ Chợ Mới: Nổi tiếng trong kháng chiến chống Pháp, là nơi đặt ban chỉ huy khu 5 (khu 9 sau này), nơi lãnh đạo nhân dân kämp đấu “đánh giặc Pháp, cày ruộng, làm lương thực hỗ trợ tiền tuyến”.
Địa đạo Long Điền, Mỹ Huỳnh, Kiến An…: Hệ thống địa đạo chằng chịt, kiên cố, là minh chứng cho trí tuệ, ý chí sắt đá của quân dân địa phương trong kháng chiến chống Mỹ.
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân: Huyện có nhiều cá nhân được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động, nhiều người được trao Huy hiệu “Đồng chí kiên cường”, “Mẹ Việt Nam anh hùng”.

Ngày nay, di tích lịch sử Khu căn cứ Chợ Mới (tại xã Kiến An) và Khu di tích địa đạo Long Điền đã được công nhận là Di tích lịch sử – Văn hóa cấp Quốc gia, trở thành điểm đến “đỏ” quan trọng để giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.

Có thể bạn quan tâm: Grand Sea View Hotel Da Nang: Thiên Đường Nghỉ Dưỡng Biển Đông Hoành Tráng Và Trải Nghiệm Đẳng Cấp 5 Sao

3. Kinh Tế – Xã Hội: Sự Phát Triển Toàn Diện, Bền Vững

3.1. Nông nghiệp: Trụ cột “Lúa – Cá – Trái cây”

Nông nghiệp luôn là trụ cột kinh tế chủ lực của Chợ Mới, chiếm tỷ trọng lớn trong cấu trúc GRDP huyện.

Lúa gạo: Chợ Mới là “lúa gạo” lớn của An Giang. Với diện tích đất canh tác lúa rộng (khoảng 40.000 – 45.000 ha), huyện thường xuyên đạt sản lượng lúa thô trên 300.000 tấn/năm. Mô hình “Ba vụ một năm” (Mùa – Hè – Thu) hoặc “Hai vụ lúa, một vụ phụ” được áp dụng rộng rãi. Đặc biệt, huyện mạnh về sản xuất lúa chất lượng cao, lúa chuyên dụng (IR504, OM5451, Jasmine 85, ST24, ST25…), liên kết chuỗi giá trị với doanh nghiệp xuất khẩu lớn như Lộc Trời, Vinafood 2, các doanh nghiệp tư nhân. Mô hình “Nông nghiệp thông minh”, “Nông nghiệp hữu cơ”, “Lúa – Tôm” xen canh đang được mở rộng, tăng giá trị thêm và thích ứng biến đổi khí hậu.

Thủy sản: Với lợi thế sông ngòi, ao hồ rộng lớn, Chợ Mới là điểm nóng nuôi trồng thủy sản của An Giang. Diện tích nuôi cá tra, cá basa, cá rô, cá linh… lên tới hàng nghìn hecta. Sản lượng thu hoạch thủy sản nuôi hàng năm đạt hàng chục nghìn tấn. Mô hình nuôi cá tra theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, ASC, BAP đang được đẩy mạnh để đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường xuất khẩu (EU, Mỹ, Nhật…). Bên cạnh đó, khai thác thủy sản tự nhiên (cá linh, tép, bống…) trong mùa nước nổi cũng mang lại thu nhập đáng kể cho người dân.

Trái cây: Dù không bằng các huyện lân cận (Châu Thành, Thoại Sơn) về diện tích, nhưng Chợ Mới có thế mạnh về một số loại cây ăn quả đặc sản: Xoài (xoài cát Hòa Lộc, xoài Thái), Sầu riêng (Ri6, Monthong), Mít, Vải, Nhãn… chủ yếu tập trung ở các xã ven sông Hậu (Long Giang, Kiến An, Mỹ Huỳnh Đông…). Chương trình “Một xã một sản phẩm” (OCOP) đã giúp các sản phẩm trái cây xây dựng thương hiệu, tiêu thụ ổn định.

3.2. Công nghiệp – Xây dựng: Tăng tốc nhờ Khu công nghiệp

Sự thành lập và phát triển của Khu công nghiệp Chợ Mới (KCN Chợ Mới – diện tích gần 300 ha, nằm tại xã Kiến An, Long Giang) đã thay đổi diện mạo kinh tế huyện, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
KCN thu hút nhiều dự án đầu tư trong lĩnh vực: Chế biến nông, lâm, thủy sản (xay xát gạo, chế biến cá tra, làm bánh mì, thực phẩm chức năng…); Sản xuất vật liệu xây dựng (gạch ngói, xi măng, đá); Cơ khí, lắp ráp; Hóa chất, dệt may, da giày…
Đến nay, KCN đã thu hút hàng chục dự án FDI và trong nước, tổng vốn đầu tư hàng nghìn tỷ đồng, tạo việc làm cho hàng ngàn lao động địa phương, đóng góp lớn vào ngân sách huyện và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng “công nghiệp hóa, hiện đại hóa”.

Ngoài KCN, huyện còn có các cụm công nghiệp nhỏ (cụm CN Long Giang, cụm CN Kiến An…) và hàng trăm cơ sở sản xuất vừa và nhỏ phân tán, tạo nên mạng lưới công nghiệp khá đồng bộ.

3.3. Thương mại – Dịch vụ – Du lịch

Thị trấn Chợ Mới là trung tâm thương mại, dịch vụ sầm uất của huyện. Hệ thống chợ đầu mối, chợ phiên, siêu thị, cửa hàng, nhà hàng, khách sạn phát triển dọc các trục đường chính (QL80, QL91, đường tỉnh 956…).
Chợ Chợ Mới (chợ đầu mối): Nổi tiếng là trung tâm tập kết, phân phối nông sản (lúa, cá, trái cây) lớn nhất khu vực, thu hút thương lái từ khắp nơi đến thu mua.
Du lịch: Đang trở thành mũi nhọn tăng trưởng mới. Du lịch sinh thái (vườn trồng cây ăn quả, ao nuôi cá), du lịch cộng đồng (làng nghề, làng văn hóa Khmer), du lịch lịch sử (di tích căn cứ, địa đạo) và du lịch tâm linh (chùa, tháp Khmer) đang được khai thác bài bản.

Có thể bạn quan tâm: Sân Bay Lâm Đồng Tên Gì? Toàn Bộ Thông Tin Chi Tiết Về Sân Bay Liên Khương – Cánh Cổng Hàng Không Của Thành Phố Nghìn Hoa

3.4. Giao thông – Thủy lợi – Đô thị

• Giao thông: Huyện có hệ thống đường bộ phát triển: Quốc lộ 80 (nối An Giang – Kiên Giang – Cà Mau), Quốc lộ 91 (nối Long Xuyên – Chợ Mới – Rạch Giá), Đường tỉnh 956… Đang triển khai dự án đường cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng (đoạn qua Chợ Mới) và nâng cấp các tuyến đường liên xã, liên thôn, đưa đường betông hóa đến tận ruộng, ao, vườn.
• Thủy lợi: Hệ thống đê điều, cống, bơm, kênh rạch được củng cố, nâng cấp liên tục. Dự án “Điều tiết thủy lợi vùng Đồng bằng sông Cửu Long” (WB6) đã đầu tư mạnh cho Chợ Mới, giải quyết triệt để ngập lụt, tưới tiêu, phòng chống xâm nhập mặn, an toàn cho sản xuất và đời sống.
• Đô thị: Thị trấn Chợ Mới đang được quy hoạch mở rộng, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật (đường, nước, ánh sáng, thoát nước, xử lý rác thải), xây dựng khu dân cư mới, khu thương mại, trung tâm hành chính hiện đại, hướng tới chuẩn đô thị loại IV, V trong tương lai gần.

4. Văn Hóa – Xã Hội: Bản Sắc Dân Tộc Và Đời Sống Văn Minh

4.1. Văn hóa đa sắc màu các dân tộc

Chợ Mới là nơi hội tụ của 3 dân tộc chính: Kinh, Khmer, Hoa.
Dân tộc Khmer: Chiếm tỷ trọng đáng kể (khoảng 15-20% dân số), tập trung ở các xã ven ranh Tây (Long Điền A, Long Điền B, Tân Hội Đông, Nhơn Mỹ…). Người Khmer giữ gìn tốt các giá trị văn hóa truyền thống: Ngôn ngữ, chữ viết, trang phục (Sarong), ẩm thực (bún nước lèo, bánh pía, bánh chưng xiêm), lễ hội (Chôl Chnăm Thmây – Tết truyền thống, Ok Om Bok – Lễ cúng trăng, Kathina – Lễ cúng áo cho tăng).
Hệ thống Chùa Khmer (Tháp): Huyện có gần 20 chùa Khmer (như chùa Phước Minh – xã Long Điền A, chùa Sêrây Têrây – xã Nhơn Mỹ, chùa Vô Ngôn – xã Tân Hội Đông…). Những ngôi chùa này không chỉ là nơi hoạt động tôn giáo, tu tập Phật pháp Theravada mà còn là trung tâm văn hóa, giáo dục đạo đức, lưu giữ chữ viết, nơi tổ chức các lễ hội lớn của cộng đồng. Kiến trúc chùa Khmer với mái nhà hình chóp, trang trí hoa văn Naga, Krud, Garuda… tạo nên cảnh quan văn hóa đặc trưng, hấp dẫn du khách.

4.2. Làng nghề truyền thống: Gìn giữ “Hồn” nghề

Chợ Mới nổi tiếng là “thủ phủ” làng nghề truyền thống của An Giang, thậm chí cả khu vực Tây Nam Bộ. Các làng nghề đã gắn liền với lịch sử khai phá, tồn tại hàng trăm năm và vẫn phát triển mạnh nhờ sự đổi mới, sáng tạo:

1. Làng dệt lụa Tân Châu (xã Tân Châu – nay thuộc xã Tân Mỹ, Long Giang…): Nổi tiếng toàn quốc với vải lụa đen (lụa đen Tân Châu), vải lụa màu tự nhiên (nhuộm từ quả mắc nua, lá chàm, vỏ cà phê…). Kỹ thuật dệt tay, nhuộm tự nhiên thủ công đòi hỏi sự khéo léo, kiên nhẫn, tạo ra sản phẩm cao cấp, thoáng mát, bền đẹp, được các nhà thiết kế thời trang lớn ưa chuộng. Làng dệt đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
2. Làng làm bánh canh, hủ tiếu (xã Long Giang, Kiến An…): Mì bánh canh Chợ Mới (bánh canh gạo, bánh canh bột lọc) nổi tiếng dai, trong, không hôi bột. Các xưởng sản xuất quy mô lớn, áp dụng công nghệ hiện đại nhưng giữ nguyên công thức truyền thống, cung cấp cho toàn tỉnh và xuất ra nhiều tỉnh thành.
3. Làng nuôi tôm, cá lồng, bè (các xã ven sông Hậu: Long Giang, Kiến An, Mỹ Huỳnh Đông…): Kỹ thuật nuôi cá lồng, bè trên sông Hậu đã trở thành nghề truyền thống, tạo ra đặc sản “Cá lồng sông Hậu” (cá tra, cá basa nuôi lồng tự nhiên, ăn thức ăn tự nhiên, thịt chắc, ngon hơn nuôi ao).
4. Làng gốm sứ (xã Hội An, Bình Phước Xuân…): Sản xuất gạch ngói, men, đồ gốm thủ công, nghệ thuật.
5. Làng làm đồ tre, nứa, giạ, chèo (xã Mỹ Huỳnh Tây, Hội An…): Tận dụng nguyên liệu địa phương, tạo ra hàng nghìn sản phẩm dụng cụ sinh hoạt, đồ trang trí, mỹ nghệ.

Các làng nghề này không chỉ tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân nông thôn mà còn là “sản phẩm du lịch” độc đáo, thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm, mua sắm.

4.3. Giáo dục – Đào tạo, Y tế, Xã hội

• Giáo dục: Hệ thống trường học từ mẫu giáo đến trung học phổ thông phủ sóng toàn huyện. Chất lượng giáo dục không ngừng nâng cao, tỷ lệ biết chữ 100%, tỷ lệ học sinh đi học đúng độ tuổi cao. Nhiều trường đạt chuẩn quốc gia. Đặc biệt, huyện chú trọng giáo dục nghề nghiệp, liên kết với doanh nghiệp đào tạo lao động có tay nghề cao cho KCN và làng nghề.
• Y tế: Bệnh viện đa khoa huyện Chợ Mới (đã nâng cấp thành Bệnh viện cấp II) cùng trạm y tế xã, phòng khám tư nhân đáp ứng tốt công tác khám chữa bệnh, y tế dự phòng. Chương trình bảo hiểm y tế đạt tỷ lệ tham gia cao. Việc phòng chống dịch bệnh (sốt xuất huyết, tay chân miệng, COVID-19…) được thực hiện drastisch.
• Xã hội: Công tác giảm nghèo bền vững, an sinh xã hội, đảm bảo trật tự an ninh được chú trọng. Mô hình “Văn hóa trong cộng đồng”, “Gia đình văn hóa”, “Thôn xóm văn hóa” phát triển mạnh. Tình nguyện thanh niên, Hội Nữ giới, Hội Cựu chiến binh, Hội Người cao tuổi hoạt động sôi nổi, góp phần xây dựng nông thôn mới.

5. Du Lịch Chợ Mới: Tiềm Năng Chưa Được Khai Thác Triệt Để

Du lịch được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn của Chợ Mới trong giai đoạn tới. Huyện sở hữu “kho báu” du lịch đa dạng:

5.1. Du lịch Sinh thái – Nông nghiệp (Agri-tourism)

• Vườn cây ăn quả ven sông Hậu (xã Long Giang, Kiến An, Mỹ Huỳnh Đông): Du khách được đi xe ghe, thuyền thúng du ngoạn trên sông Hậu, tham quan vườn xoài, sầu riêng, mít, vải… hái trái cây chín trên cây ăn ngay, mua quà biếu.
• Khu nuôi cá lồng, bè trên sông Hậu: Trải nghiệm cho cá, câu cá, ăn trưa đặc sản cá lồng (cá nướng, cá hấp, lẩu cá kèo, bún cá…).
• Mô hình Lúa – Tôm, Lúa – Cá xen canh: Tham quan mô hình nông nghiệp bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu.

5.2. Du lịch Lịch sử – Cách mạng (Red Tourism)

• Di tích Khu căn cứ Chợ Mới (xã Kiến An): Nơi lưu giữ nhiều hiện vật, hình ảnh, mô hình địa đạo, khu sinh hoạt của cán bộ, chiến sĩ thời kháng chiến chống Pháp. Nơi tổ chức lễ viếng, hương, giáo dục truyền thống thường niên.
• Khu di tích Địa đạo Long Điền (xã Long Điền A, B): Hệ thống địa đạo dài hàng km, có giếng nước, hầm kho lương, hầm họp, cửa ngõ ngụy trang khéo léo. Du khách có thể leo xuống trải nghiệm cảm giác “đi trong lòng đất” của chiến sĩ xưa.

5.3. Du lịch Văn hóa – Tâm linh – Cộng đồng

• Hệ thống Chùa Khmer: Tham quan kiến trúc độc đáo, tìm hiểu văn hóa, tín ngưỡng, lễ hội của đồng bào Khmer. Đặc biệt là lễ hội Ok Om Bok (Lễ cúng trăng) vào tháng 10 âm lịch hàng năm tại các chùa lớn, thu hút hàng ngàn người dân và du khách tham gia đua ghe ngo (thuyền rồng), thả đèn hoa, cầu an.
• Làng nghề truyền thống: Tour “Một ngày nghệ nhân” tại làng dệt lụa Tân Châu (tham quan xưởng dệt, thử nhuộm vải, dệt vải), làng bánh canh (làm bánh canh, hủ tiếu), làng đồ tre nứa… Mua trực tiếp sản phẩm tại nguồn.
• Làng văn hóa Khmer (xã Nhơn Mỹ, Long Điền A…): Trải nghiệm đời sống, ẩm thực, trang phục, nhảy rôm vông, chơi trò chơi dân gian Khmer.

5.4. Ẩm thực đặc sản “Chân quê” Chợ Mới

Không thể nói về Chợ Mới mà không nhắc đến ẩm thực. Những món ăn đơn giản nhưng “đánh bay” du khách:
Bún nước lèo (Bún nước lèo Chợ Mới): Nước dùng trong ngọt từ xương heo, cá rô, tôm tép, ăn kèm rau sống, bún, chả cá, giò heo… Đặc trưng bởi vị chua nhẹ của bông súng, điên điển.
Lẩu cá kèo, lẩu cá linh bông súng: Đặc sản mùa nước nổi.
Cá lồng nướng, cá lồng hấp, cá lồng kho tộ: Cá tra, basa nuôi lồng sông Hậu, thịt chắc, ngọt, không béo ngấy.
Bánh canh, hủ tiếu gạo Chợ Mới: Sợi bánh dai, trong, nước dùng ngọt thanh.
Bò khô, bò bía, bánh pía, bánh bò thốt nốt: Quà biếu đặc sản.
Các món ăn Khmer: Bún kèn (bún nước lèo kiểu Khmer), chả giò Khmer, bánh chưng xiêm…

6. Thách Thức Và Định Hướng Phát Triển Tới Năm 2030, Tầm Nhìn 2045

6.1. Thách thức

Dù đạt được nhiều thành tựu, Chợ Mới vẫn đối mặt với những thách thức không nhỏ:
Biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, hạn hán, ngập lụt: Tần suất, cường độ ngày càng lớn, tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, thủy sản và đời sống người dân.
Cơ sở hạ tầng còn hạn chế: Một số tuyến đường xã, thôn chưa đạt chuẩn; hệ thống thoát nước, xử lý rác thải, nước thải tại thị trấn và các cụm dân cư tập trung chưa đồng bộ; điện lực nông thôn đôi khi quá tải vụ vụ.
Cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm: Tỷ trọng nông nghiệp vẫn cao, giá trị thêm thấp; công nghiệp tập trung chủ yếu ở KCN, ít dự án công nghệ cao, công nghệ sạch; du lịch phát triển tự phát, thiếu sản phẩm tour chuyên nghiệp, quy mô nhỏ.
Nguồn nhân lực: Chất lượng lao động còn thấp, tỷ trọng lao động qua đào tạo thấp; tình trạng “thừa nông nghiệp, thiếu công nghiệp – dịch vụ” cục bộ; dòng chảy lao động ra khu công nghiệp lân cận (Kiên Giang, Cần Thơ, TP.HCM) lớn.
Môi trường: Ô nhiễm môi trường tại một số điểm nóng (khu chợ, khu nuôi trồng thủy sản tập trung, KCN), xử lý rác thải rải rác ở nông thôn.

6.2. Định hướng phát triển (Theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện khóa XXI, nhiệm kỳ 2020-2025 và Quy hoạch tổng thể tỉnh An Giang đến 2030, tầm nhìn 2050)

Mục tiêu tổng quát: Xây dựng Chợ Mới trở thành huyện công nghiệp – dịch vụ – du lịch hiện đại, nông nghiệp sinh thái, thông minh, bền vững; là trung tâm kinh tế, văn hóa, du lịch quan trọng của phía Tây Nam tỉnh An Giang; đô thị hóa nhanh, bền vững; dân giàu, xã hội văn minh, an ninh quốc phòng vững chắc.

Năm 2030: Chợ Mới đạt tiêu chuẩn huyện mới kiểu nông thôn (hoặc tiêu chuẩn huyện đô thị hóa), GRDP tăng trưởng trung bình 8-9%/năm; cấu trúc kinh tế dịch chuyển mạnh sang công nghiệp – dịch vụ (nông nghiệp < 30%, công nghiệp – xây dựng > 35%, dịch vụ > 35%); thu nhập đầu người đạt mức cao của tỉnh; 100% xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới; thị trấn Chợ Mới đạt chuẩn đô thị loại IV.

Tầm nhìn 2045: Chợ Mới là huyện phát triển toàn diện, hiện đại, thông minh, xanh; là trung tâm logistics, chế biến nông sản, du lịch sinh thái – văn hóa hàng đầu vùng Tây Nam Bộ; chất lượng sống người dân cao, bình등.

Năm giải pháp trọng điểm:

1. Phát triển nông nghiệp theo hướng “Xanh – Thông minh – Bền vững – Giá trị cao”:

   • Chuyển đổi mô hình canh tác: Giảm diện tích lúa thấp hiệu quả, chuyển sang cây trồng giá trị cao (trái cây, cây công nghiệp, cây thuốc), mô hình lúa – tôm, lúa – cá, canh tác hữu cơ, VietGAP, GlobalGAP.
   • Xây dựng vùng nguyên liệu chuyên canh gắn liền chuỗi tiêu thụ, liên kết hợp tác xã – doanh nghiệp – nông dân.
   • Phát triển thủy sản định hướng: Chuyển từ nuôi thô sơ sang nuôi công nghiệp, nuôi lồng bè sinh thái, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế; phát triển chế biến sâu, bảo quản lạnh, logistics thủy sản.

2. Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn liền đô thị hóa:

   • Hoàn thiện hạ tầng KCN Chợ Mới, thu hút dự án công nghệ cao, công nghệ sạch, ngành hỗ trợ, chế biến nông sản sâu, logistics.
   • Phát triển cụm công nghiệp, khu tập trung ngành nghề truyền thống (dệt lụa, bánh canh, đồ tre…) kết hợp du lịch.
   • Xây dựng thành phố Chợ Mới (thị trấn mở rộng) trở thành trung tâm hành chính – kinh tế – văn hóa – y tế – giáo dục – du lịch của huyện và khu vực lân cận. Quy hoạch “Thành phố ven sông” tận dụng cảnh quan sông Hậu.

3. Phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn:

   • Xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng: “Hành trình di sản làng nghề”, “Sông Hậu – Vịnh vị trái cây”, “Đỏ – Xanh Chợ Mới” (Lịch sử – Sinh thái).
   • Đầu tư hạ tầng du lịch: Cảng du lịch sông Hậu, đường du lịch ven sông, trung tâm thông tin du lịch, khu lưu trú đạt chuẩn (homestay, resort sinh thái).
   • Xây dựng thương hiệu du lịch “Chợ Mới – Vùng đất di sản”, marketing số, liên kết chuỗi du lịch An Giang – Kiên Giang – Cần Thơ – Campuchia.

4. Đột phá hạ tầng giao thông – Thủy lợi – Số hóa:

   • Hoàn thành cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng (đoạn qua huyện); Nâng cấp QL80, QL91, ĐT956; Xây dựng cầu vượt sông Hậu nối Chợ Mới – Long Xuyên (cầu Long Xuyên 2 hoặc cầu mới) để giải phóng QL91.
   • Hoàn thiện hệ thống đê điều, cống, bơm thông minh, tự động hóa; chống xâm nhập mặn triệt để.
   • Xây dựng “Huyện số”, “Chính quyền số”, “Dân số”, “Doanh nghiệp số”; chuyển đổi số toàn diện trong quản lý nhà nước, dịch vụ công, kinh tế số.

5. Phát triển con người, văn hóa, an sinh xã hội:

   • Đổi mới chất lượng giáo dục – đào tạo, tập trung đào tạo nghề gắn việc làm.
   • Bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa (lụa Tân Châu, chùa Khmer, di tích lịch sử), xây dựng văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
   • Thực hiện tốt chính sách xã hội, an sinh, giảm nghèo đa chiều, y tế dân gia, bảo hiểm y tế toàn dân.

6. Bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu:

   • Xử lý triệt để ô nhiễm tại KCN, khu chợ, khu nuôi trồng.
   • Mô hình thành phố/xã “Xanh – Sạch – Đẹp”; phân loại, xử lý rác thải tại nguồn, kinh tế tuần hoàn.
   • Trồng rừng phòng hộ, rừng ngập mặn ven biển/ranh giới; tăng tỷ lệ phủ xanh.

7. Kết Luận

Huyện Chợ Mới – An Giang đang đứng trước một cơ hội lịch sử để vươn mình mạnh mẽ. Với vị trí địa lý “cánh cửa” Tây Nam, nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú (đất màu mỡ, sông Hậu hiền hòa), truyền thống yêu nước anh dũng, bản sắc văn hóa đa dạng (Kinh – Khmer – Hoa, làng nghề bậc thầy) và đà phát triển của khu công nghiệp, Chợ Mới có đầy đủ điều kiện để thực hiện mục tiêu “Công nghiệp – Dịch vụ – Du lịch hiện đại, Nông nghiệp sinh thái thông minh”.

Hành trình tới năm 2030 và tầm nhìn 2045 không chỉ là trách nhiệm của chính quyền, đảng bộ, mà là sự đồng lòng, nỗ lực chung của toàn thể cán bộ, đảng viên, nhân dân các dân tộc trên địa bàn huyện. Việc khai thác hiệu quả tiềm năng, vượt qua thách thức biến đổi khí hậu, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, xây dựng hạ tầng đồng bộ, phát triển con người chất lượng cao… sẽ biến Chợ Mới từ một huyện nông nghiệp truyền thống thành một “ngôi sao sáng” ở vùng Tây Nam Bộ – nơi có kinh tế phát triển, văn hóa tiến bộ, môi trường xanh, dân giàu nước mạnh, xứng đáng với vị thế “cửa ngõ” chiến lược của An Giang.

Chợ Mới ngày nay không chỉ là “vùng lúa, vùng cá” nữa, mà đang dần khẳng định mình là vùng đất di sản, vùng đất năng động, vùng đất hứa hẹn của An Giang và cả Đồng bằng sông Cửu Long.