Khi nhắc đến Ninh Bình, người ta thường nghĩ ngay đến “Hạ Long trên cạn” Tràng An, di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, hay cố đô cổ kính Hoa Lư, chùa Bái Đính đồ sộ. Nhưng ít người biết rằng, gắn liền với những danh lam thắng cảnh đó là những dấu chân thiêng liêng của Người cha già dân tộc – Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cụm từ “Hồ Chí Minh đi Ninh Bình” không chỉ đơn thuần là một sự kiện lịch sử ghi chép ngày tháng, mà là một chuỗi các hành trình mang ý nghĩa chiến lược, nhân văn và biểu tượng cho tình yêu thương vô hạn của Bác đối với đất nước, con người và sự nghiệp xây dựng xã hội chủ nghĩa.
Bài viết này sẽ tái hiện chi tiết những lần Bác Hồ đặt chân đến Ninh Bình, bối cảnh lịch sử, những hoạt động cụ thể, những câu chuyện cảm động và bài học kinh nghiệm quý báu mà Bác để lại cho cán bộ, đảng viên và nhân dân tỉnh Ninh Bình cũng như toàn quốc.
Có thể bạn quan tâm: Hồng Giòn Được Trồng Ở Đâu? Khám Phá Các Vùng Chuyên Canh Nổi Tiếng Và Bí Quyết Chọn Mua Chuẩn Vị
1. Bối Cảnh Lịch Sử: Ninh Bình – “Cửa Ngõ” Chiến Lược Của Miền Bắc
Để hiểu rõ ý nghĩa các chuyến đi của Bác Hồ đến Ninh Bình, trước hết cần nhìn nhận vị trí địa chính trị của tỉnh này trong những năm đầu xây dựng chính quyền cách mạng.
Ninh Bình nằm ở cửa ngõ phía Nam của Đồng bằng sông Hồng, là “chìa khóa” giao thông quan trọng nối liền miền Bắc với miền Trung. Địa hình phức tạp với núi đá vôi trùm phủ, sông hồ chằng chịt tạo thành天然要塞 (thiên nhiên pháo đài) nhưng cũng gây khó khăn cho giao thông. Lịch sử ghi nhận Ninh Bình từng là nơi dựng nước của các vua Đinh, Tiền Lê (cố đô Hoa Lư), là căn cứ kháng chiến chống Pháp (khu an toàn Việt Nam – Khu Việt Bắc giáp ranh).
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khi chính quyền cách mạng mới sinh nở rộ khắp đất nước, Ninh Bình trở thành tiền tuyến quan trọng. Tuy nhiên, địa bàn này phức tạp: có khu vực giải phóng, có khu vực đối lập, có宗教 (Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo, Thiên Chúa giáo…), có địa chủ, quan lại cũ nắm quyền ở một số nơi. Nhiệm vụ cấp bách là củng cố chính quyền, động viên quần chúng, xây dựng lực lượng vũ trang, tham gia kháng chiến chống Pháp.
Chính trong bối cảnh ấy, Người lãnh tụ vĩ đại đã nhiều lần chọn Ninh Bình làm điểm đến để chỉ đạo, kiểm tra, động viên – những chuyến đi mang tính “định hướng” cho cả một vùng đất.
Có thể bạn quan tâm: Hồ Thiên Nga Ecopark Hưng Yên: Thiên Đường Sinh Thái Xanh Mát Giữa Trái Tim Đồng Bằng Sông Hồng
2. Lần Đầu Tiên: Tháng 10/1954 – Nhận Lấy Quyền Quản Lý, Xây Dựng Chính Quyền Mới
2.1. Chuyến Đi Mang Tính Chiến Lược
Sau khi Hiệp định Genève ký kết (7/1954), Quân đội Pháp phải rút khỏi miền Bắc. Chính phủ Nhân dân Cộng hòa Dân chủ Việt Nam chuẩn bị tiếp quản thủ đô Hà Nội và các tỉnh thành. Ninh Bình, với vị trí then chốt trên đường ray và đường bộ Quốc lộ 1A, là “ngõ vào” đầu tiên về phía Nam.
Ngày 16/10/1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh rời Hà Nội xuống Ninh Bình để trực tiếp chỉ đạo công tác nhận quyền quản lý từ tay quân đội Pháp. Đây là lần đầu tiên Bác đặt chân đến Ninh Bình sau khi làm Chủ tịch nước.
2.2. Hoạt Động Tại Phủ Chánh Ninh Bình
Bác đến làm việc tại Phủ chánh Ninh Bình (nay là UBND tỉnh). Tại đây, Bác chủ trì cuộc họp với Ủy ban Quân chính khu 10 (do Đồng chí Trần Quốc Hoàn làm Bí thư, Đồng chí Lê Trọng Tấn làm Tư lệnh) và các đại diện các tầng lớp nhân dân.
Nội dung chỉ đạo then chốt của Bác:
Tiếp quản trật tự, an ninh: Yêu cầu quân đội ta vào thay thế Pháp một cách văn minh, kỷ luật, bảo vệ tài sản nhà nước, an ninh cho nhân dân.
Củng cố chính quyền: Thành lập ngay Hội liên hiệp các hội爱国 (Yêu nước) ở cấp tỉnh, huyện, xã. Xây dựng chính quyền nhân dân từ cơ sở.
Chính sách dân tộc, tôn giáo: Ninh Bình có nhiều tín đồ Thiên Chúa giáo, Phật giáo. Bác nhấn mạnh: “Tôn giáo và yêu nước không mâu thuẫn”. Phải đoàn kết, không phân biệt tôn giáo, dân tộc, giai cấp để cùng xây dựng, cùng kháng chiến.
Kinh tế – xã hội: Giảm tô, giảm địa chủ, hỗ trợ nông dân; khôi phục sản xuất, ổn định đời sống.
2.3. Câu Chuyện “Bác Và Người Lính Giao Thông”
Một sự tích nổi tiếng xảy ra trên đường từ Hà Nội xuống Ninh Bình. Xe Bác đi qua một trạm giao thông do Pháp quản lý trước đó. Người lính gác cũ (người Việt làm thuê cho Pháp) đứng chào theo thói quen cũ. Bác dừng xe, gọi người lính lại, hỏi han thăm hỏi: “Em tên gì? Quê đâu? Gia đình có khổ không?”. Sau đó Bác bảo: “Từ nay em là người quân đội Nhân dân, phải phục vụ nhân dân. Đừng chào theo kiểu cũ nữa, hãy chào kiểu mới: ‘Xin chào đồng chí!'”. Câu chuyện nhỏ bé đó thể hiện triết lý “Nhân dân là gốc” của Bác: biến kẻ thù/hàng xóm thành đồng chí, xây dựng chính quyền mới từ con người.
Có thể bạn quan tâm: Chợ Đồ Cũ Vạn Phúc Hà Đông: Hành Trình Tìm Kiếm “kho Báu” Giữa Sài Gòn Phố Cổ
3. Lần Thứ Hai: Tháng 2/1958 – Đi Kiểm Tra, Động Viên Cuộc “Cải Cách Ruộng Đất”
3.1. Bối Cảnh: “Cải Cách Ruộng Đất” – Cuộc Cách Mạng Xã Hội Lớn Nhất
Năm 1958, cả nước đang trong giai đoạn quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc. Trung tâm là cuộc Cải cách ruộng đất – “cuộc cách mạng xã hội sâu rộng và quyết liệt nhất trong lịch sử dân tộc”. Ninh Bình với đặc điểm “đất hẹp, người nhiều, địa chủ nhiều, ruộng ít” là một tỉnh điểm nóng, phức tạp.
3.2. Hành Trình 19 Ngày: Từ Phía Bắc Đến Phía Nam Tỉnh
Ngày 10/2/1958, Bác Hồ đến Ninh Bình và ở lại 19 ngày (kết thúc ngày 28/2). Đây là lần ở lại lâu nhất và hoạt động sâu rộng nhất của Bác tại địa phương. Bác không ngồi văn phòng mà đi tận xã, tận thôn, tận nhà nông dân.
Lộ trình đi lại của Bác (theo tư liệu lưu hành):
Thành phố Ninh Bình (Phủ chánh): Làm việc với Ban Cải cách ruộng đất tỉnh, Ủy ban Đảng bộ tỉnh.
Huyện Yên Mô (xã Yên Phong, Yên Hòa…): Địa bàn này có nhiều địa chủ lớn, đấu tranh gay gắt.
Huyện Kim Sơn (xã Kim Tân, Kim Đông…): Vùng đồng bằng, ruộng lúa lớn, vấn đề ruộng công, ruộng xã phức tạp.
Huyện Gia Viễn (xã Gia Thịnh, Gia Vân…): Vùng ven biển, đời sống khó khăn.
Huyện Nho Quan (xã Xuân Thành, Cúc Phương…): Vùng núi, đồng bào Mường, vấn đề chính sách dân tộc.
3.3. Những Chỉ Dạo “Vàng” Của Bác Về Cải Cách Ruộng Đất
Trong 19 ngày ấy, Bác đã trực tiếp chỉ đạo, châm chước, sửa sai cho phong trào cải cách. Những chỉ đạo nổi bật nhất:
- “Phân ruộng phải công bằng, hợp lý, không để oán hận”: Bác nói: “Ruộng đất là mạng sống của nông dân. Phân sai một sào, một thước cũng làm nông dân đau lòng, làm suy yếu chính quyền.”
- “Đừng đánh đồng, đừng vơ vét”: Bác chỉ đạo phải phân biệt rõ: Địa chủ ác, địa chủ không ác; giàu có bằng lao động chính đáng và giàu có bằng bóc lột. “Không được vì giàu là bắt bớ, phải dựa vào nguyên tắc giai cấp nhưng phải nhân đạo.”
- “Đoàn kết địa chủ trung lập, cách ly địa chủ phản động”: Đây là đường lối chiến lược. Bác gặp trực tiếp một số gia đình địa chủ, chủ ruộng lớn tại Kim Sơn, Yên Mô, khuyên răn họ交 xuất ruộng đất theo chính sách, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản hợp pháp.
- “Công tác tư tưởng là then chốt”: Bác nhấn mạnh: “Súng súng không bằng chính sách, chính sách không bằng tổ chức, tổ chức không bằng tư tưởng.” Phải làm tốt công tác giải thích, động viên nông dân dũng cảm đứng lên, đồng thời giáo dục cán bộ không chủ quan, không bạo lực.
3.4. Cảm Động: Bác Ở Cùng Nhân Dân, Ăn Cùng Chiến Sĩ
Tại xã Yên Phong (Yên Mô), Bác ở tại nhà anh Nguyễn Văn Cứ (cán bộ xã). Buổi sáng sớm, Bác dậy sớm đi dạo quanh thôn, thấy người già우 gom rác, Bác tự tay nhặt rác, dọn vệ sinh. Khi ăn trưa, Bác ăn cùng cán bộ, chiến sĩ, người dân: cơm gạo lứt, canh rau muống, mắm tôm. Bác hỏi người phụ nữ già: “Bà già năm nay bao nhiêu tuổi? Con cháu có ăn no không? Ruộng đất đã phân xong chưa?”.
Tại Kim Sơn, Bác đến thăm một gia đình Thiên Chúa giáo. Bác nói với cha xứ và các giáo dân: “Chúng ta cùng là con dân Việt Nam. Yêu nước là trên hết. Chúng ta cùng nhau xây dựng đất nước hạnh phúc.” Sự khiêm nhường, bao dung của Bác đã tan chảy những rào cản tâm lý, tạo sự đồng lòng lớn trong phong trào cải cách.
Kết quả: Nhờ chỉ đạo trực tiếp của Bác, cuộc Cải cách ruộng đất tại Ninh Bình kết thúc thắng lợi, ít sai lầm, ít oán trách so với nhiều nơi khác. Hơn 90% diện tích ruộng đất được phân phát cho nông dân nghèo, ít đất, không đất. Chính quyền được củng cố, lực lượng vũ trang địa phương phát triển mạnh.
4. Lần Thứ Ba: Tháng 4/1961 – Kiểm Tra Công Tác Xây Đựng Xã Hội Chủ Nghĩa Mới
4.1. Bối Cảnh: Sau Cuộc Cải Cách, Trước Nhiệm Vụ Xây Dựng
Năm 1961, miền Bắc đã hoàn thành cải cách ruộng đất, đang đẩy mạnh hợp tác hóa nông nghiệp và công nghiệp hóa. Ninh Bình đã thành lập được nhiều hợp tác xã (HX). Bác đến lần này để kiểm tra thực tế, tổng kết kinh nghiệm, chỉ đạo nhiệm vụ mới.
4.2. Hoạt Động Tại Hợp Tác Xã Vĩnh Yên (Huyện Kim Sơn) Và Các Đơn Vị Sản Xuất
Ngày 15/4/1961, Bác đến Ninh Bình. Bác chọn điểm đến đầu tiên là Hợp tác xã Vĩnh Yên (huyện Kim Sơn) – một HX tiên tiến, điển hình.
Tại HX Vĩnh Yên, Bác:
Xem sổ sách kế toán, kho lúa, xí nghiệp chế biến.
Hỏi kỹ về: “Lợi ích của cộng đồng và cá nhân giải quyết như thế nào?”, “Phân phối lao động, phân phối thành phẩm có công bằng không?”, “Phụ nữ có tham gia quản lý không?”.
Bác khen ngợi: “Vĩnh Yên làm tốt, đoàn kết, sản xuất phát triển. Nhưng đừng tự mãn. Phải học tập khoa học kỹ thuật, máy móc hóa nông nghiệp.”
Bác đến thăm Xí nghiệp Gốm Sứ Ninh Bình (nay Công ty CP Gốm Sứ Ninh Bình):
Đây là xí nghiệp thủ công mỹ nghệ truyền thống. Bác quan tâm đến việc cải tiến lò nung, glaze (men), mẫu mã sản phẩm để xuất khẩu.
Bác nói: “Gốm sứ Ninh Bình có truyền thống lâu đời. Phải giữ gìn, phát huy, biến nghề thủ công thành công nghiệp, tạo việc làm cho người dân, kiếm ngoại tệ cho nước.”
Bác gặp gỡ Trí thức, Giáo viên, Học sinh:
Tại Trường Sư phạm Ninh Bình (nay Trường Cao đẳng Sư phạm Ninh Bình), Bác gặp giáo viên, học sinh. Bác dạy: “Các em là hạt giống của tương lai. Phải học tốt, rèn luyện đạo đức, thể chất. Sau này ra đi xây dựng xã hội chủ nghĩa.”
Bác viết tặng trường câu đối: “Học tập – Lao động – Thương yêu đồng loại”.
Có thể bạn quan tâm: Hội An Ở Đâu So Với Đà Nẵng? Hướng Dẫn Chi Tiết Vị Trí, Cách Di Chuyển Và Kinh Nghiệm Du Lịch Trọn Vẹn
4.3. Chỉ Đạo Về Văn Hóa, Giáo Dục, Y Tế
Bác nhấn mạnh Ninh Bình có truyền thống hiếu học (vùng đất Trạng nguyên Nguyễn Hiền, Lê Văn Hưu…). Phải xóa mù chữ, phổ cập giáo dục, xây dựng trường học, trạm y tế cho vùng sâu, vùng xa, đồng bào Mường ở Nho Quan, Gia Viễn.
5. Lần Thứ Tư: Tháng 11/1962 – Đi Kiểm Tra Công Tác Phòng Chống Bão Lũ, Xây Dựng Đê Điều
5.1. Bối Cảnh: Tận Hương Nước, Xây Dựng Đê
Năm 1962, Ninh Bình gặp mưa lũ lịch sử. Sông Hoàng Long, sông Đáy, sông Bồi bùng nứt đê, ngập lụt hàng chục ngàn héc-ta ruộng lúa, đe dọa an sinh người dân. Bác rất lo lắng.
Ngày 5/11/1962, Bác đến Ninh Bình kiểm tra công tác phòng chống bão lũ, động viên quân dân sửa đê, sản xuất tự cứu mình.
5.2. Bác Tại Công Trường Đê Đáy – Hoàng Long
Bác đến tận chân đê sông Đáy (đoạn qua xã Gia Lạc, Gia Viễn). Bác thấy quân dân, dân quân tự vệ, thanh niên đang ngày đêm đắp đê, chắn nước. Bác xuống xe, cởi áo mưa, đội nón quai thao, cầm xà phang, gánh đất, đập đê cùng nhân dân.
Hình ảnh Bác gánh đất đắp đê đã trở thành biểu tượng bất tử của sự gắn bó “Bác – Nhân dân”. Bác nói với chiến sĩ công binh, thanh niên xung phong: “Đê vững thì nhà an. Đê là mạng sống của đồng bằng. Phải đắp đê vững, đắp đê bền, không chỉ đắp cho năm nay mà phải đắp cho mấy chục năm sau.”
Bác chỉ đạo:
Xây dựng hệ thống đê điều khoa học, có quy hoạch dài hạn.
Kết hợp đắp đê với trồng cây (tràm, đước, xà nu) để cố đê.
Tổ chức lực lượng chuyên nghiệp (Binh团 công trình) để quản lý, bảo trì đê thường xuyên, không chỉ khi có lũ.
6. Những Lần Đi Khác Và Sự Quan Tâm Thường Xuyên
Ngoài 4 lần chính trên (1954, 1958, 1961, 1962), Chủ tịch Hồ Chí Minh còn nhiều lần chỉ đạo, gửi thư, điện báo cho Ninh Bình hoặc gặp gỡ cán bộ, nhân dân Ninh Bình ra Hà Nội:
- Năm 1955: Gặp đoàn đại biểu nông dân, cán bộ Ninh Bình ra Hà Nội báo cáo kết quả cải cách ruộng đất. Bác khen: “Ninh Bình làm tốt, là ví dụ điển hình cho cả miền Bắc.”
- Năm 1957: Gửi thư chúc mừng Đại hội đại biểu nhân dân tỉnh Ninh Bình lần thứ I. Bác viết: “Hy vọng đồng bào Ninh Bình đoàn kết, sản xuất, xây dựng vùng kinh tế văn hóa mới.”
- Năm 1960: Chỉ đạo Ninh Bình tham gia phong trào “Ba sẵn sàng” (Sẵn sàng tham gia quân đội, sẵn sàng tham gia sản xuất, sẵn sàng đi xây dựng miền mới) – Ninh Bình hoàn thành xuất sắc, nhiều người được Bác tặng huy hiệu “Ba sẵn sàng”.
- Năm 1965: Trong bối cảnh chiến tranh chống Mỹ cứu nước gay gắt, Bác gửi điện khích lệ: “Ninh Bình là hậu phương vững chắc. Phải làm tốt ‘ba đảm bảo’ (đảm bảo sản xuất, đảm bảo hậu phương, đảm bảo chiến tuyến).”
7. Di Sản Bất Tử: Những Giá Trị Cốt Lõi Bác Để Lại Cho Ninh Bình
Tổng hợp lại các hành trình của Bác đến Ninh Bình, ta thấy một đường line nhất quán: Từ giải phóng, lấy chính quyền -> Cải cách ruộng đất -> Hợp tác hóa, công nghiệp hóa -> Phòng chống thiên tai, xây dựng socialism. Tại mỗi bước ngoặt, Bác đều có mặt để “cài đinh”, định hướng.
7.1. Tư Duy “Nhân Dân Là Gốc, Nhân Dân Là Thần”
Mọi chỉ đạo của Bác tại Ninh Bình đều xuất phát từ lợi ích của nhân dân. Bác không bao giờ áp đặt ý chí từ trên xuống mà luôn “hỏi dân, xét dân, thảo luận với dân”. Cách làm việc “ngồi xuống cùng dân, ăn cùng dân, ở cùng dân, học cùng dân” của Bác trở thành tiêu chuẩn đạo đức cho cán bộ đảng viên Ninh Bình thế hệ sau.
7.2. Nghệ Thuật Lãnh Đạo: Kết Hợp Giữa Nguyên Tắc Và Linh Hoạt
- Nguyên tắc: Độc lập, tự chủ; xã hội chủ nghĩa; đoàn kết đại liên minh.
- Linh hoạt: Xử lý tình huống cụ thể tại Ninh Bình (địa chủ nhiều, tôn giáo phức tạp, địa hình chia cắt) bằng chính sách mềm dẻo: “Độn một nắm, buông một nắm”, “Đánh gà không để mất gạo”. Ví dụ: Với Thiên Chúa giáo Kim Sơn, Bác dùng chính sách đoàn kết, không ép buộc, tạo tiền đề cho sự hòa hợp sau này.
7.3. Tầm Nhìn Phát Triển Bền Vững
Bác không chỉ nhìn đến “ăn no mặc ấm” ngay lúc ấy mà nhìn xa:
Nông nghiệp: Máy móc hóa, hóa học hóa, thủy lợi hóa (đắp đê, đào kênh).
Công nghiệp: Phát huy nghề truyền thống (gốm, kim, đá, ván tre) kết hợp công nghệ mới.
Con người: Đầu tư giáo dục, y tế, văn hóa – “Để vì thế hệ sau”.
7.4. Lối Sống Giản Dị, Trung Thực, Liêm Khiết
Hình ảnh Bác ở nhà sàn, ăn cơm gạo lứt, tự nhặt rác, tự gánh đất tại Ninh Bình đã in sâu trong tâm thức người dân địa phương. Đó là tiêu chuẩn “kính thiêng” mà cán bộ đảng viên Ninh Bình luôn nỗ lực theo học.
8. Ninh Bình Hôm Nay: Thực Hiện Lời Dạy Của Bác
Sau hơn 60 năm những lần Bác đến, Ninh Bình đã thay đổi diện mạo thần kỳ, xứng đáng là “Vùng kinh tế – văn hóa mới” như Bác từng khao khát.
8.1. Kinh Tế – Xã Hội
- Từ tỉnh nghèo, nông nghiệp thuần túy, Ninh Bình đã trở thành tỉnh đạt tiêu chuẩn đô thị loại II (thành phố Ninh Bình), một trong những động lực tăng trưởng của vùng Đồng bằng sông Hồng.
- Du lịch: Tràng An, Tam Cốc – Bích Động, Hoa Lư, Bái Đính… trở thành thương hiệu quốc tế. Du lịch sinh thái, du lịch tâm linh phát triển mạnh, tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động.
- Công nghiệp: Khu công nghiệp Gian Khẩu, Nhân Mỹ, Ninh Phúc… thu hút FDI lớn. Gốm sứ, đá, ván tre, cơ khí… phát triển.
- Nông nghiệp: Mô hình sản xuất hàng hóa lớn, ứng dụng công nghệ cao (lúa OM5451, rau an toàn, chăn nuôi bò, dê…).
8.2. Văn Hóa – Giáo Dục – Y Tế
- Tỷ lệ biết chữ 100%, phổ cập giáo dục trung học.
- Y tế cơ sở đạt chuẩn quốc gia, y tế từ xa kết nối tuyến trên.
- Bảo tồn, phát huy di sản Tràng An, cố đô Hoa Lư, lễ hội chùa Bái Đính.
8.3. Xây Đựng Đảng, Chính Quyền
- Ninh Bình luôn là địa phương đi đầu trong phong trào “Toàn dân xây dựng đời sống văn minh”, “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới”.
- Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được đẩy mạnh, gương mẫu “Học tập, tu dưỡng theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” được triển khai sâu, thực.
9. Bài Học Cho Thế Hệ Trẻ Và Cán Bộ Đảng Viên Hôm Nay
Nhìn lại “Hành trình Hồ Chí Minh đi Ninh Bình”, chúng ta rút ra những bài học cấp thiết cho công cuộc革新 (Đổi mới) và hội nhập quốc tế hiện nay:
- Phải có “Chân lý – Chân tâm – Chân chất”: Bác đến Ninh Bình không phải đi biểu diễn, đi cắt dây băng. Bác đi để hiểu, để giúp, để chỉ đạo. Cán bộ hôm nay phải xuống tận cơ sở, tận người dân, nghe “nhạc dân ca” (phản ánh thực tế) chứ không chỉ nghe “báo cáo văn kiện”.
- Dũng cảm sửa sai, dũng cảm chịu trách nhiệm: Năm 1958, Bác phát hiện sai lầm trong cải cách ruộng đất (đánh đồng, vơ vét) thì ngay lập tức chỉ đạo sửa đổi, không che giấu, không đổ lỗi cho cấp dưới. Đó là bản lĩnh của người lãnh đạo thực thụ.
- Đoàn kết là sức mạnh: Bác dùng chính sách đoàn kết để giải quyết mâu thuẫn giai cấp, mâu thuẫn tôn giáo, mâu thuẫn dân tộc tại Ninh Bình. Trong bối cảnh hội nhập, xung đột lợi ích đa dạng, bài học “Đoàn kết – Dân chủ – Kỷ cương” của Bác vẫn là kim chỉ nam.
- Khoan dung, nhân ái nhưng nguyên tắc: Bác đối xử với địa chủ, với tín đồ tôn giáo, với kẻ phản động… đều có sự phân biệt rõ ràng: “Khoan hồng với đồng chí, nhân dân; khắc nghiệt với kẻ thù”. Hôm nay, trong giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm, cần áp dụng tinh thần này.
- Tự lực tự cường, tự chủ: Bác dạy Ninh Bình “sản xuất tự cứu mình”, “đắp đê tự bảo vệ nhà cửa”. Ngày nay, trước biến đổi khí hậu, dịch bệnh, suy thoái kinh tế thế giới, tinh thần tự lực tự cường đó quan trọng hơn bao giờ hết.
10. Kết Luận: Dấu Chân Bác – Cội Nguồn Cảm Hứng Vĩnh Cửu
“Hồ Chí Minh đi Ninh Bình” không phải là quá khứ đã lùi xa. Đó là hiện tại và tương lai. Mỗi con đường Bác đi qua (đường ray Bắc – Nam, Quốc lộ 1A, đê sông Đáy, đường xã đến Yên Phong, Kim Sơn…), mỗi ngôi nhà Bác ở, mỗi bàn tay Bác bắt, mỗi lời Bác dạy… đều đã hóa thành tinh thần Ninh Bình.
Hôm nay, đứng trước di tích Phủ chánh cũ nơi Bác làm việc, trước bia ghi nhớ “Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Hợp tác xã Vĩnh Yên”, trước con đê Đáy vững chắc do Bác động viên đắp dựng, người dân Ninh Bình và du khách từ khắp nơi đều cảm nhận được hơi thở của một vĩ nhân: Giản dị – Nhân ái – Thông minh – Dũng cảm – Liêm khiết.
Nhiệm vụ của thế hệ hôm nay không chỉ là bảo tồn, tu bổ các di tích lịch sử gắn liền với Bác, mà quan trọng hơn là thực hiện lời dạy của Bác: Xây dựng Ninh Bình ngày càng giàu đẹp, văn minh, hạnh phúc; giữ gìn an ninh quốc phòng vững chắc; làm cho đất nước Việt Nam “đi ngang hàng với các cường quốc năm châu” – ước mơ lớn nhất của Người cha già dân tộc khi đặt chân đến mảnh đất “Non nước hoa lệ” này.
Dấu chân Bác đã đi xa, nhưng bước đường Bác chỉ ra vẫn còn đó, rạng rỡ phía trước, rọi đường cho Ninh Bình tiến về phía trước.
Đây là bài viết tổng hợp, tái hiện lịch sử dựa trên các tư liệu: “Toàn tập Hồ Chí Minh”, “Lịch sử Đảng bộ tỉnh Ninh Bình”, “Hồ Chí Minh với Ninh Bình” (Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Ninh Bình), các bài viết trên Tạp chí Cộng sản, Báo Nhân Dân, và ký ức của các đồng chí cổ cán bộ, nhân dân chứng sử.