Hà Giang là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất vùng Tây Bắc, nơi có những con đường uốn lượn qua núi, những đồi cỏ xanh mướt, những thung lũng sâu và những ngôi làng yên bình nằm giữa núi rừng. Đối với nhiều du khách, đi phượt Hà Giang bằng xe máy không chỉ là một chuyến đi, mà còn là cơ hội để tự do khám phá, tận hưởng thiên nhiên và trải nghiệm văn hóa đặc sắc của vùng đất này.
Tuy nhiên, để chuyến phượt Hà Giang thực sự an toàn và thú vị, bạn cần chuẩn bị kỹ lưỡng từ giấy tờ, phương tiện, kỹ năng lái xe đến lịch trình và cách ứng xử khi gặp thời tiết xấu. Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ những kinh nghiệm thực tế về việc lên kế hoạch, chọn xe, đi đường, chi phí và những điều nên biết khi đi phượt Hà Giang bằng xe máy.
Có thể bạn quan tâm: Lăng Chủ Tịch Huế Mở Cửa Ngày Nào? Thông Tin Giờ Tham Quan Và Kinh Nghiệm Tham Quan
1. Vì sao nên đi phượt Hà Giang bằng xe máy?
Khác với việc di chuyển bằng xe khách hoặc ô tô, xe máy giúp bạn có cảm giác khám phá chậm rãi và gần gũi hơn với cảnh quan. Bạn có thể dừng lại bất cứ lúc nào để chụp ảnh, ngắm nhìn đồi núi, thưởng thức không gian yên tĩnh hoặc ghé vào một bản làng nhỏ.
Hà Giang có hệ thống đường đèo đặc trưng, nhiều đoạn cua gấp, dốc lên dốc xuống liên tục và cảnh quan thay đổi theo từng km. Khi đi bằng xe máy, bạn sẽ có cơ hội cảm nhận rõ hơn sự chuyển đổi của thiên nhiên: từ đồng cỏ đến rừng thông, từ thung lũng khuất gió đến những đỉnh núi cao. Đây là trải nghiệm khó có được khi chỉ đến Hà Giang trong thời gian ngắn bằng phương tiện công cộng.
Một lý do nữa khiến nhiều bạn lựa chọn đi phượt Hà Giang bằng xe máy là khả năng lịch trình linh hoạt. Bạn có thể tự điều chỉnh lịch trình, di chuyển theo thời tiết, dừng lại ở các điểm tham quan hoặc tìm một con đường vòng qua các địa danh khác nhau. Nếu đi cùng nhóm, việc chia nhau thuê xe, khách sạn và chi phí ăn uống cũng giúp giảm đáng kể tổng chi phí.
Bên cạnh đó, việc đi xe máy qua Hà Giang còn mang lại cảm giác thử thách và khám phá bản thân. Nhưng cần nhớ rằng sự tự do đi kèm với trách nhiệm. Chỉ nên đi phượt khi bạn có đủ sức khỏe, tự tin điều khiển xe và luôn đặt an toàn lên trên hàng đầu.
Có thể bạn quan tâm: Kinh Nghiệm Đi Food Tour Hải Phòng: Ăn Gì, Đi Đâu Và Cách Chuẩn Bị Cho Chuyến Ăn Uống Hoàn Hảo
2. Thời điểm thích hợp nhất để phượt Hà Giang
Hà Giang có thể đi vào nhiều thời điểm trong năm, nhưng mùa khô thường dễ di chuyển hơn. Khoảng tháng 9 đến tháng 11 và tháng 3 đến tháng 4 thường có nhiệt độ dễ chịu, tầm nhìn tương đối tốt và lượng mưa không quá nặng. Đây cũng là thời điểm nhiều người chọn để đi phượt Hà Giang bằng xe máy vì cảnh sắc vào mùa thu rất đẹp.
Tuy vậy, dù vào mùa khô, Hà Giang vẫn có thể xuất hiện sương mù, đường trơn và các đoạn đèo có gió mạnh. Đặc biệt vào khoảng tháng 11 đến tháng 2, nhiệt độ ban đêm có thể xuống thấp, một số đoạn đường cao có thể xuất hiện băng giá. Vì vậy, bạn nên mang theo áo khoác dày, găng tay, khăn quàng và có kế hoạch dừng chẽn khi trời lạnh.
Mùa mưa thường bắt đầu khoảng tháng 5 đến tháng 6 và kéo dài đến tháng 8 ở nhiều khu vực. Trong mùa này, cảnh xanh rất đẹp nhưng đường đèo dễ trơn, sạt lở và sương mù dày. Nếu chọn đi vào mùa mưa, bạn cần đặc biệt chú ý đến dự báo thời tiết, kiểm tra tình trạng đường trước khi rời khách sạn và không đi vào rừng khi có cảnh báo lũ quét.
Nếu là người lần đầu phượt Hà Giang, thời điểm an toàn và dễ thích nghi nhất vẫn là mùa khô. Hãy tránh những kỳ nghỉ lễ có lượng khách đông, vì lúc này các điểm tham quan, khách sạn và nhà nghỉ có thể kín chỗ, giá tăng cao và việc di chuyển cũng bận rộn hơn.
Có thể bạn quan tâm: Khu Du Lịch Khoang Xanh Ao Vua: Hành Trình Hòa Mình Vào Thiên Nhiên Và Văn Hóa Bản Địa
3. Các tuyến đường phượt Hà Giang phổ biến
Nếu muốn đi phượt Hà Giang bằng xe máy trong khoảng 3 đến 5 ngày, bạn có thể tham khảo tuyến Hà Giang Loop. Tuyến này thường đi qua các địa danh như thành phố Hà Giang, huyện Yên Minh, thị trấn Đồng Văn, cao điểm Mã Pí Lèng, thị trấn Quản Bạ và huyện Hà Quang trước khi quay lại Hà Giang.
Một lịch trình gợi ý cho người mới bắt đầu là:
- Ngày 1: Hà Giang – Yên Minh – Nấm Dẩn.
- Ngày 2: Nấm Dẩn – đồng cỏ Tý Chính – Đồng Văn.
- Ngày 3: Đồng Văn – Mã Pí Lèng – Quản Bạ.
- Ngày 4: Quản Bạ – Hà Quang – Hà Giang.
Lịch trình này không quá dồn nén, nhưng thời gian thực tế còn phụ thuộc vào tốc độ di chuyển, thời tiết, điều kiện đường và số lần nghỉ. Nếu muốn tận hưởng Hà Giang chậm rãi hơn, bạn nên dành 5 ngày hoặc nhiều hơn.
Có một số lưu ý quan trọng: độ dài km trên bản đồ không phản ánh đúng thời gian thực tế. Một đoạn chỉ dài 30 km nhưng có nhiều khúc cua và dốc có thể mất hơn 2 giờ. Vì vậy, không nên lên lịch quá kín nếu bạn muốn có thời gian ngắm cảnh và dừng nghỉ an toàn.
4. Kinh nghiệm đi đèo Mã Pí Lèng
Mã Pí Lèng là một trong những điểm đến nổi bật của Hà Giang. Con đường đi qua khu vực này có cảnh quan hùng vĩ, vách núi hiểm trở và các đoạn cua dốc khá khó. Đây là nơi thu hút nhiều khách du lịch, nhưng cũng là một trong những khu vực cần cẩn thận nhất khi đi phượt.
Trước khi đi qua Mã Pí Lèng, bạn nên dừng xe ở một điểm an toàn để kiểm tra áp suất lốp, phanh, đèn và nhiên liệu. Không nên dừng xe ở khúc cua, bên đường có độ dốc hoặc ngay tại các vị trí khuất tầm nhìn. Khi xuống dốc, hãy sử dụng phanh nhẹ và liên tục, tránh bóp phanh mạnh đột ngột. Với xe máy có động cơcơ, bạn có thể sử dụng thêm phanh cơ để giảm tốc.
Đặc biệt, không nên lấy đèo quá xa chỉ để chụp ảnh. Nếu phải dừng lại, hãy chọn chỗ có mặt đất bằng phẳng, tầm nhìn rõ, không có đá rơi hoặc nguy cơ sạt lở. Luôn đội mũ bảo hiểm khi xuống xe, kể cả khi chỉ đứng chụp ảnh bên đường.
5. Chọn xe máy phù hợp với kinh nghiệm
Nếu chưa quen lái xe hoặc chỉ có kinh nghiệm đi xe số tự động, bạn nên chọn xe máy 100 cc đến 150 cc. Xe tự động dễ sử dụng hơn trên các đoạn đèo, đặc biệt khi phải lên dốc, xuống dốc và dừng khẩn cấp. Xe ga số có thể phù hợp hơn với người đã có kinh nghiệm, nhưng cần điều khiển ly ga và đạp số phù hợp.
Khi thuê xe, bạn cần kiểm tra:
- Giấy tờ xe và giấy bảo hiểm còn hiệu lực.
- Nhận biển số đầy đủ.
- Áp suất, độ sâu rãnh và tình trạng lốp.
- Hệ thống phanh trước và phanh sau.
- Đèn trước, đèn sau, còi và xi-lan.
- Mức nhiên liệu và hiệu suất máy.
- Sạch dầu, nước làm mát và dây curoa nếu xe có.
- Hồ sơ sửa chữa, thời điểm bảo dưỡng gần nhất.
Nếu xe có dấu hiệu rung máy, tiếng động lạ, phanh yếu hoặc lốp mòn nặng, bạn nên yêu cầu đổi xe. Đừi vì giá rẻ mà nhận một chiếc xe không bảo đảm an toàn. Trước khi rời điểm thuê, hãy chụp ảnh toàn bộ xe, biển số, các vết trầu xước và ghi rõ tình trạng trong hợp đồng.
6. Giấy tờ cần chuẩn bị
Để đi phượt Hà Giang bằng xe máy, bạn cần xuất trình giấy tờ tùy thuộc vào quốc tịch và tình trạng giấy phép lái xe của mình. Người Việt Nam cần mang giấy phép lái xe phù hợp với loại xe sử dụng. Khách nước ngoài nên mang hộ chiếu, giấy phép lái xe quốc tế nếu được yêu cầu và kiểm tra quy định hiện hành cùng chính sách của đơn vị cho thuê.
Bạn cũng nên mang theo:
- Hộ chiếu hoặc căn cước công dân.
- Giấy phép lái xe.
- Hợp đồng thuê xe.
- Giấy tờ xe và giấy bảo hiểm.
- Số điện thoại của người thuê xe.
- Ảnh chụp giấy tờ và biển số để dự phòng khi mất điện thoại.
- Một vài tờ tiền mặt nhỏ.
- Bản sao thông tin lưu trữ trên điện thoại.
Nếu đi theo nhóm, không nên để toàn bộ giấy tờ trong cùng một chiếc cặp. Nên chia sẻ vị trí lưu giữ giữa các thành viên, nhưng vẫn bảo đảm mỗi người có giấy tờ thiết yếu khi cần.
7. Trang bị áo quần và đồ dùng cần thiết
Thời tiết Hà Giang thay đổi nhanh theo độ cao. Buổi sáng có thể nắng, đến trưa nhiều nắng, nhưng buổi chiều lại lạnh và có sương mù. Vì vậy, bạn nên mặc nhiều lớp để có thể thay đổi linh hoạt.
Bộ đồ nên mang gồm:
- Mũ bảo hiểm chất lượng, vừa vặn và có kính chắn gió.
- Áo khoác chống gió, chống nước.
- Áo dào hoặc áo len mỏng.
- Quần dài bền, ưu tiên loại nhanh khô.
- Giày hoặc giày bốt có độ bám tốt.
- Găng tay bảo vệ tay khi lái.
- Khăn che mặt và kính mắt.
- Áo mưa hoặc bộ đồ mưa có túi đựng điện thoại.
- Áo khoác có túi trước để chống lạnh gió.
Bạn cũng nên mang theo nước uống, đồ ăn nhẹ, trái cây, thuốc cá nhân, kem chống nắng, thuốc chống muỗi, sạc dự phòng, dây sạc và bộ sửa lốp cơ bản. Hà Giang có nhiều khoảng cách giữa các điểm, vì vậy không nên phụ thuộc hoàn toàn vào việc tìm cửa hàng dọc đường.
Không nên chở quá nhiều hành lý khi phượt. Một chiếc ba lô hoặc túi gọn nhẹ giúp xe dễ cân bằng và kiểm soát hơn. Nếu đi hai người trên một xe, hãy chia nhau hành lý để giảm tải trọng cho phương tiện.
8. Kinh nghiệm lái xe trên đường đèo
Lái xe phượt Hà Giang đòi hỏi sự bình tĩnh và khả năng quan sát. Trước khi vào đường đèo, bạn cần giảm tốc, nhìn xa và dự đoán đường cong. Hãy giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước, đặc biệt khi đi qua đoạn cua gấp, đường gồ ghề hoặc nơi thường có sương mù.
Khi lên dốc, tránh tăng ga quá mạnh khi xe còn chưa đạt tốc độ. Nếu xe bị tụt dốc hoặc mất lực kéo, hãy giảm tải, chuyển sang số thấp phù hợp và giữ phanh nhẹ. Với người mới lái, nên đi theo đội có tốc độ vừa phải, không chạy theo những đoàn xe đi rất nhanh.
Khi xuống dốc, bạn cần tránh việc phanh liên tục mạnh, vì điều này có thể làm nóng phanh và làm giảm hiệu quả kiểm soát. Hãy sử dụng phanh cơ nếu xe có, kết hợp với phanh cơ bàn chân. Không nên lái bằng một tay, vừa cầm điện thoại vừa điều khiển xe.
Đường Hà Giang còn có thể xuất hiện đá sỏi, xe đi ngược chiều, vật liệu xây dựng và động vật bất ngờ bước ra làn đường. Khi gặp điều kiện bất thường, hãy giảm tốc sớm. Đừng cho rằng người khác luôn nhường đường; bạn cần chịu trách nhiệm về tốc độ và khả năng phản ứng của chính mình.
Có thể bạn quan tâm: Những Địa Điểm Du Lịch Cát Bà Nổi Bật Cần Khám Phá Trong Hành Trình Vịnh Hạ Long
9. Những điều cần tránh khi phượt Hà Giang
Một trong những sai lầm phổ biến nhất là cố gắng đi hết các điểm trong một ngày. Việc này không chỉ gây mệt mỏi mà còn làm tăng nguy cơ tai nạn, nhất là khi trời tối hoặc sương mù xuất hiện. Hãy lên kế hoạch có thời gian nghỉ, dừng ăn uống và kiểm tra xe.
Không nên lái xe vào ban đêm trên những đoạn đèo vắng. Một số khu vực có ánh sáng yếu, đường hẹp và khả năng xảy ra sạt lở, đặc biệt sau những trận mưa. Nếu chậm trễ, bạn có thể dừng lại ở một khách sạn hoặc nhà nghỉ rồi tiếp tục vào sáng hôm sau.
Không uống rượu hoặc dùng chất kích thích khi chưa dừng xe hoàn toàn. Tuyệt đối không chạy quá tốc độ để kịch lịch trình. Cũng không nên dùng những đoạn video nguy hiểm trên đường, đặc biệt khi có khách bị đi cùng, chở hàng hóa nặng hoặc đang tham gia giao lưu.
Bạn cũng cần kiểm tra xe một cách định kỳ, không chỉ lúc xuất phát. Trước mỗi đoạn đường dài, hãy dừng ở nơi an toàn để kiểm tra nhiệt độ máy, lốp và phanh. Nếu cảm thấy bất thường, không nên tiếp tục.
10. Chi phí dự kiến cho chuyến phượt Hà Giang
Chi phí đi phượt Hà Giang bằng xe máy phụ thuộc vào số ngày, loại xe, nơi ở và cách bạn sắp xếp hành trình. Nếu đi một mình, tổng chi phí có thể cao hơn. Nếu đi nhóm hoặc đôi, việc chia sẻ phòng và chi phí thuê xe sẽ giúp tiết kiệm hơn.
Các khoản thường phải chi bao gồm:
- Tiền thuê xe máy.
- Tiền nhiên liệu.
- Khách sạn, nhà nghỉ hoặc homestay.
- Ăn uống.
- Vé vào một số điểm tham quan.
- Phí gửi xe, bảo vệ hành lý hoặc các khoản phụ.
Với khoảng 3 đến 4 ngày, mỗi người có thể cần chuẩn bị khoảng 3 triệu đồng trở lên nếu thuê xe và ở nhà nghỉ bình dân, tùy thời điểm. Giá thuê xe có thể chênh lệch đáng kể theo dòng xe, tuổi thọ và tình trạng bảo dưỡng. Nên hỏi rõ đơn giá, các khoản phí thuê thêm, mức phí khi xe gặp sự cố và điều khoản khi xe bị hư hỏng.
Trước khi đặt phòng, bạn nên hỏi rõ vị trí, tiện ích, việc đỗ xe và khoảng cách đến trung tâm. Một số nhà nghỉ dọc đường đẹp và yên tĩnh nhưng cần đi bộ thêm một đoạn để vào xe. Nếu mang theo trẻ nhỏ, người lớn tuổi hoặc hành lý nhiều, khả năng đỗ xe và sự tiện lợi khi di chuyển nên được cân nhắc trước.
11. Nơi lưu trú và ăn uống
Hà Giang có nhiều khách sạn, nhà nghỉ và homestay, từ mức giá bình dân đến các cơ sở cao cấp. Bạn có thể lựa chọn lưu trú ở thành phố Hà Giang, Đồng Văn hoặc Quản Bạ. Nếu muốn tận hưởng không khí đồng quê, homestay là lựa chọn thú vị để giao lưu với người dân bản địa.
Khi chọn homestay, nên xem đánh giá thật, hỏi rõ vệ sinh phòng, bữa sáng, chỗ đỗ xe và bảo quản hành lý. Bạn nên tôn trọng quy tắc của nơi ở, không hút thuốc trong phòng nếu không được phép và giữ gìn vệ sinh chung.
Các món ăn địa phương như phở, bánh chưng, bánh dày, cháo gà, mì xào, thịt trâu gác bếp và rau núi rất đáng để thử. Bạn nên chọn quán ăn có nhiều khách địa phương, nguồn nước uống bảo đảm và thực phẩm được bảo quản tốt. Trên đường đèo, nên ăn nhẹ trước khi đi để tránh thiếu năng lượng, nhưng cũng không nên ăn quá no ngay trước khi lái.
Nếu bị dị ứng với một số thành phần, hãy thông báo rõ với chủ quán. Mang theo một số đồ ăn dự phòng cũng là điều cần thiết, nhất là khi đi vào khu vực xa các trung tâm.
12. Giữ gìn văn hóa và môi trường
Hà Giang có nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số với những nét văn hóa, phong tục và kiến trúc riêng. Khi tham quan, bạn nên tìm hiểu trước về vùng đang đến, không xâm phạm vào khu vực riêng tư, không tự ý chụp ảnh người dân khi chưa được đồng ý và không đưa ra những nhận định khiến người khác khó chịu.
Đối với nơi thờ cúng, mộ, miếu, bạn cần giữ y lặng và tuân thủ biển chỉ dẫn. Không vứt rác, nhất là rác nhựa, xỉ dầu hoặc vật xa nhà. Khi dừng xe trên đồng cỏ, hãy cố gắng chọn vị trí đã có dấu hiệu đi lại, tránh chạy qua vài tầng cỏ non.
Một hành động nhỏ như mang túi rác, dọn rác trong điểm dừng hoặc mua hàng từ người dân địa phương cũng góp phần giúp chuyến đi của bạn trở nên có ý nghĩa hơn.
13. Chụp ảnh và tận hưởng cảnh quan
Hà Giang rất phù hợp với nghề nhiếp ảnh, nhưng bạn nên cân nhắc thời tiết và vị trí để tránh bỏ lỡ những khoảnh khắc đẹp. Buổi sáng thường có sương nhẹ, buổi trưa ánh sáng rõ và buổi chiều có thể xuất hiện hoàng hôn trên đỉnh núi. Mùa thu, màu cỏ vàng ươm tạo nên bức tranh rất đặc sắc.
Khi dừng lại chụp ảnh, hãy đỗ xe ở nơi không gây cản trở giao thông. Không đứng ở mép đường, trên khúc cua hoặc gần miệng hầm. Luôn giữ ngực vào xe hoặc đặt chân ở vị trí ổn định, đặc biệt khi đường bằng phẳng nhưng có độ dốc tinh vi.
Bạn cũng nên dành thời gian ngắm cảnh mà không chỉ chụp ảnh. Ngồi yên một lúc bên đường, lắng nghe tiếng gió, tiếng chim và quan sát người dân trong làng cũng là những khoảnh khắc đáng nhớ.
14. Điều cần biết khi gặp sự cố
Trước khi bắt đầu chuyến đi, bạn nên lưu số điện thoại của đơn vị cho thuê xe, khách sạn, người bạn đi cùng và các thành viên trong gia đình. Hãy gửi lịch trình sơ bộ cho người thân, bao gồm vị trí dự kiến, nơi lưu trú và thời gian quay về.
Một số số khẩn cấp phổ biến tại Việt Nam là:
- Cảnh sát: 113.
- Cấp cứu y tế: 115.
- PCCC: 114.
- Đường bộ: 122.
Tùy vào tình huống, bạn nên liên hệ đơn vị phù hợp hoặc số khẩn cấp được công bố tại khu vực. Nếu xảy ra tai nạn, trước tiên hãy giữ an toàn, bật đèn cảnh báo, đặt biển cảnh báo nếu có và không tự ý di chuyển người bị thương khi chưa có nguy cơ tức thời. Nếu xe bị hư trên đường, hãy đưa xe vào vị trí an toàn và liên hệ người hỗ trợ.
Không nên hoảng loạn khi gặp sự cố. Giữ bình tĩnh, trao đổi thông tin chính xác và làm theo hướng dẫn của người có kinh nghiệm sẽ giúp tình huống được xử lý nhanh hơn.
15. Checklist trước khi xuất phát
Ngay trước khi rời nhà hoặc khách sạn, bạn có thể kiểm tra lại danh sách sau:
- Giấy tờ tùy thân và giấy phép lái xe.
- Giấy tờ xe, bảo hiểm và hợp đồng thuê.
- Số điện thoại người thuê xe.
- Áp suất và tình trạng lốp.
- Phanh trước, phanh sau và xi-lan.
- Đèn trước và đèn chiếu sau.
- Mức nhiên liệu.
- Mũ bảo hiểm, găng tay và áo khoác.
- Áo mưa và trang phục dày.
- Điện thoại đã sạc đầy, có mạng và có bản sao dữ liệu.
- Bản đồ hoặc ứng dụng chỉ đường hoạt động ngoại tuyến.
- Nước uống, thực phẩm và chút tiền mặt.
- Dự báo thời tiết và tình trạng giao thông.
Nếu đi vào vùng xa, bạn nên bật chế độ tiết kiệm pin, tải sẵn bản đồ khu vực và thường xuyên kiểm tra sóng di động. Việc chia sẻ vị trí qua tin nhắn cũng nên được thiết lập khi có thể.
16. Câu chuyện và thông điệp sau chuyến đi
Sau chuyến đi phượt Hà Giang bằng xe máy, bạn không chỉ mang về những bức ảnh đẹp mà còn có cơ hội nhìn lại bản thân trong hành trình. Bạn đã vượt qua những đoạn đường khó, học cách kiểm soát tốc độ, biết dừng lại đúng lúc và nhận ra giá trị của sự bình tĩnh.
Hà Giang dày đặc sự khác biệt. Mỗi con đường có một câu chuyện, mỗi ngôi làng có một nét đẹp, mỗi đoạn đèo có những thử thách riêng. Bởi vậy, nếu muốn có một chuyến đi đẹp trong lòng, hãy lên kế hoạch vừa đủ chi tiết nhưng vẫn để lại không gian cho những cuộc gặp gỡ và khoảnh khắc bất ngờ.
Điều quan trọng nhất là bạn cần kết hợp giữa tinh thần khám phá và ý thức an toàn. Hãy chọn một chiếc xe khỏe, chuẩn bị đầy đủ hành lý, dành thời gian nghỉ hợp lý, không lái xe bất cẩn và luôn tôn trọng thiên nhiên cũng như con người nơi đây.
Một hành trình phượt Hà Giang không nhất thiết phải đi nhanh hay cố gắng gom thật nhiều điểm đến trong ngày. Có những chuyến đi chỉ cần chậm rãi lướt qua từng khúc đường, dừng lại ở một quán ăn gần đường, nghe tiếng núi rừng và để tâm trạng thải lời mọi áp lực. Hà Giang sẽ tự động khắc lại những kỷ niệm đẹp trong tâm trí bạn. Hãy chuẩn bị kỹ, lên đường an toàn và tận hưởng từng khoảnh khắc của vùng đất Tây Bắc.