Việt Nam từng có 63 đơn vị hành chính cấp tỉnh, gồm 5 thành phố trực thuộc trung ương và 58 tỉnh. Danh sách này từng là nền tảng quan trọng cho nhiều lĩnh vực như quản lý hành chính, điều tra dân số, giao thông vận tải, du lịch và nghiên cứu các vùng kinh tế. Tuy nhiên, từ ngày 1/7/2025, cả nước triển khai sắp xếp hành chính theo Nghị quyết 202/2025/QH15 của Quốc hội, còn lại 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, trong đó có 11 thành phố trực thuộc trung ương và 23 tỉnh.
Bài viết dưới đây trình bày đầy đủ danh sách 63 đơn vị theo khung hành chính trước sắp xếp, giúp bạn tham khảo khi đọc tài liệu cũ, tìm hiểu lịch sử hành chính hoặc đối chiếu những thay đổi đã diễn ra. Đây không phải danh sách cấp tỉnh đang có hiệu lực hiện tại, nên không nên sử dụng trực tiếp bảng này để xác định địa chỉ hành chính, đơn vị cấp xã hay thủ tục đăng ký, cư trú.
Có thể bạn quan tâm: Bí Quyết Nấu Bánh Canh Tươi Huế Chuẩn Vị Quán Lâu Năm: Từ A Đến Z Cho Người Mới Bắt Đầu
1. Năm thành phố trực thuộc trung ương trước năm 2025
Trong mô hình hành chính trước đây, các thành phố trực thuộc trung ương có vị thế cao hơn các đơn vị cấp tỉnh thông thường. Một số tỉnh có thủ phô là thành phố trực thuộc, nhưng chúng không đồng nghĩa thành phố đó cũng là một tỉnh hoặc chỉ là thành phố thuộc tỉnh. Cách gọi này giúp phân biệt rõ đơn vị hành chính trực tiếp với trung ương và những đô thị nằm trong phạm vi một tỉnh.
1.1. Thành phố Hà Nội
Hà Nội là thủ phủ của Việt Nam, nằm hai bên bờ sông Hồng và tiếp giáp nhiều tỉnh phía Bắc. Thành phố từng nổi tiếng với di sản văn hóa lâu đời, các di tích như Hoàn Kiếm, Văn Miếu – Quốc Tử Giám và khu phố cổ. Đây cũng là trung tâm quan trọng về chính trị, tài chính, giáo dục, văn hóa và công nghệ. Trong khung hành chính trước năm 2025, Hà Nội được xếp là một thành phố trực thuộc trung ương riêng biệt.
1.2. Thành phố Hồ Chí Minh
Thành phố Hồ Chí Minh nằm ở phía Nam, thuộc vùng Đông Nam Bộ, có vị trí trung tâm trong mạng lưới giao thông và thương mại lớn của cả nước. Thành phố từng là trung tâm về thương mại, tài chính, công nghiệp, giáo dục và văn hóa, đồng thời là nơi có tốc độ đô thị hóa cao. Bản chất đô thị của Thành phố Hồ Chí Minh thể hiện rõ qua các trung tâm thương mại, khu chế xuất, hệ thống giao thông lớn và sự đa dạng của các cộng đồng cư dân.
1.3. Thành phố Hải Phòng
Hải Phòng nằm ven biển phía Bắc, ngay cửa sông Cấm, là một trong những trung tâm công nghiệp, thương mại và cảng biển quan trọng của Việt Nam. Thành phố có đội ngũ lao động đông đúc, hoạt động công nghiệp phát triển và là cửa ngõ thông thương ra biển. Bờ biển, đảo Cát Bà, cảng Hải Phòng và khu công nghiệp Kiến An, Nam Phổ, Việt Trì từng là những nội dung quan trọng trong bức tranh kinh tế – du lịch của thành phố.
1.4. Thành phố Đà Nẵng
Đà Nẵng nằm bên bờ biển Trung Bộ, nơi sông Hàn hội tụ với Biển Đông. Thành phố được biết đến qua cầu Vàng, bãi biển, khu du lịch Bà Nà Hills và vị trí thuận tiện giữa các điểm du lịch trong nước. Đà Nẵng từng là một trung tâm du lịch, thương mại và dịch vụ nổi bật của miền Trung. Bờ biển được đô thị hóa, các khu nghỉ dưỡng, chợ truyền thống và sự kết hợp giữa địa lý tự nhiên với hạ tầng hiện đại tạo nên dấu ấn riêng cho thành phố.
1.5. Thành phố Cần Thơ
Cần Thơ nằm ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, được bao quanh bởi những nhánh sông chằng chịt. Thành phố từng là trung tâm lớn nhất của vùng Đồng bằng sông Cửu Long về thương mại, xuất nhập khẩu, y tế và giáo dục. Hệ thống chợ nổi tiếng, vườn trái cây, phong hồi chơi cùng bến Ninh Kiều từng là biểu tượng nổi bật của thành phố. Vị trí ven sông và nằm giữa vùng đồng bằng màu mỡ giúp Cần Thơ có nhiều lợi thế trong hoạt động vận tải, logistics và kết nối nông sản với các thị trường lớn.
Có thể bạn quan tâm: Chùa Pháp Hoa Đường Trường Sa: Nơi Tâm Linh Hội Tụ Giữa Sài Gòn Xa Xôi Và Biển Đông Thương Nhớ
2. Danh sách 58 tỉnh trước sắp xếp năm 2025
Phần lớn các tỉnh trong danh sách cũ được đặt tên theo tên thành phố, thị xã hoặc địa danh truyền thống. Tuy nhiên, thủ phủ của tỉnh không phải lúc nào cũng mang tên giống tên tỉnh. Ví dụ, tỉnh Bà Rịa – Bình Thuận có thủ phô là thành phố Phan Thiết, còn tỉnh Đắk Lắk có trung tâm hành chính là thành phố Buôn Ma Thuột. Những điểm đáng chú ý dưới đây giúp hình dung rõ hơn đặc điểm tự nhiên, kinh tế và văn hóa của từng đơn vị trong giai đoạn trước sắp xếp.
2.1. Nhóm tỉnh tên A và B
Tỉnh An Giang nằm ở cuối phía Tây Nam đồng bằng sông Cửu Long, tiếp giáp Campuchia. An Giang từng nổi tiếng với nền nông nghiệp, sản vật đặc trưng và những cửa khẩu thương mại. Vị trí biên giới giúp địa phương có điều kiện thuận lợi cho giao thương, nhưng cũng đòi hỏi sự chú trọng trong quản lý và bảo đảm an ninh trật tự.
Tỉnh Bà Rịa – Bình Thuận nằm ven biển phía Nam Trung Bộ, từng bao gồm hai vùng khá khác nhau. Bà Rịa gắn với hoạt động công nghiệp, khai thác dầu khí và du lịch nghỉ dưỡng, còn Bình Thuận nổi bật với du lịch biển. Bán đảo Mũi Né, thành phố Phan Thiết và các bãi biển từng là những điểm đến được nhiều du khách biết đến.
Tỉnh Bắc Giang nằm ở vùng trung du phía Bắc, có nền công nghiệp phát triển bên cạnh hoạt động nông nghiệp. Thành phố Bắc Giang từng là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của tỉnh. Vùng đất này cũng gắn với nhiều làng nghề truyền thống, sản phẩm nông nghiệp và những địa danh có giá trị lịch sử.
Tỉnh Bắc Kạn từng nằm trong vùng trung du, đặc trưng bởi địa hình đồi núi và rừng. Hồ Ba Bể, đá Bạch Mã cùng nhiều cảnh quan tự nhiên đã góp phần định hình bức tranh du lịch của tỉnh. Bắc Kạn cũng là nơi có nhiều giá trị văn hóa dân tộc, thể hiện rõ nét trong phong tục, lễ hội và nghệ thuật truyền thống.
Tỉnh Bắc Ninh nằm ở phía Tây đồng bằng sông Hồng, gần vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc. Bắc Ninh từng nổi tiếng với di sản Quan họ, nghề thủ công và vai trò thương mại lịch sử. Sự phát triển của các khu công nghiệp trong huyện Yên Phong và Thuận An cũng góp phần tạo nên một trong những vùng công nghiệp nổi bật của khu vực.
Tỉnh Bến Tre nằm giữa các nhánh sông thuộc Đồng bằng sông Cửu Long, từng được biết đến như vùng đất dừa Bến Tre. Dừa, nước mắm, nghề làm nước mắm truyền thống và các món đặc sản địa phương là những nét đặc trưng nổi bật. Phong cảnh sông nước cùng những di tích văn hóa cũng tạo nên sức hút riêng cho tỉnh.
Tỉnh Bình Định nằm ở phía Nam Trung Bộ, từng là trung tâm quan trọng về nông nghiệp, công nghiệp và an ninh. Thành phố Quy Nhơn, các khu du lịch biển và nền sản xuất lúa nước từng mang lại sức sống kinh tế cho địa phương. Bình Định cũng có nhiều di sản lịch sử, văn hóa và bản sắc thể hiện rõ nét trong đời sống văn hóa.
Tỉnh Bình Dương từng nằm phía Bắc Thành phố Hồ Chí Minh, nơi có tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa cao. Các khu công nghiệp, khu chế xuất và các đô thị vệ tinh đã tạo nên sức hút lớn cho lực lượng lao động. Mật độ công nghiệp và dân số cư trú cao khiến Bình Dương từng là một trong những địa phương phát triển nhanh nhất vùng Đông Nam Bộ.
Tỉnh Bình Phước nằm ở vùng cao nguyên phía Bắc Thành phố Hồ Chí Minh, có diện tích đất đai rộng. Tỉnh từng gắn với sản phẩm cao su, điện tử, nông sản và các hoạt động công nghiệp. Những khu rừng, đất đai và địa hình đồi thấp làm nổi bật sự khác biệt giữa Bình Phước với các đồng bằng lân cận.
Tỉnh Bình Thuận nằm ven biển Nam Trung Bộ, nổi tiếng với nghề chài, thủy sản và du lịch nghỉ dưỡng. Thành phố Phan Thiết, bãi biển Mũi Né và vùng biển phía Nam là những điểm đáng nhớ. Bình Thuận cũng từng là nơi có tài nguyên khoáng sản và hoạt động kinh tế gắn với biển.
2.2. Nhóm tỉnh tên C
Tỉnh Cà Mau từng là vùng cực Tây Nam của đất nước, bao gồm đất liền, hải vị và một số đảo. Cà Mau nổi tiếng với nghề lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản và hệ sinh thái rừng ngập mặn đặc trưng. Mũi Cà Mau, trục đường giao thông Bảo Điền – Cà Mau và các khu rừng phòng hộ từng là biểu tượng của vùng đất này.
Tỉnh Cao Bằng nằm ở vùng cao nguyên phía Bắc, gần biên giới Trung Quốc. Cao Bằng từng nổi tiếng với phong cảnh núi rừng, trà, hạnh nhân và các giá trị văn hóa vùng cao nguyên. Cao trà và đá Bảo Lạc cùng những địa danh như thác Bảo Lạc, đèo Bảo Lạc từng góp phần tạo nên hình ảnh đặc trưng của tỉnh.
Tỉnh Cao Lãnh nằm ở trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long, có nền nông nghiệp lúa nước đặc trưng. Thành phố Cao Lãnh từng là trung tâm hành chính, giáo dục và thương mại của tỉnh. Những dòng sông Cẩm Lũ, Lũng Tây và vùng đất phù sa phù hợp với sản xuất lúa đã tạo nên nền cơ sở nông nghiệp quan trọng cho khu vực.
Tỉnh Cần Thơ từng đồng thời là một thành phố trực thuộc trung ương và là trung tâm lớn của vùng đồng bằng. Thành phố có bến Ninh Kiều, các chợ nổi, phố cổ Cần Thơ và hệ thống sông – kênh rạch. Vị trí này giúp Cần Thơ liên kết thuận lợi với nhiều tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long.
2.3. Nhóm tỉnh tên Đ
Tỉnh Đắk Lắk nằm ở vùng cao nguyên phía Tây Nam, từng nổi tiếng là thủ phủ cà phê của Việt Nam. Buôn Ma Thuột, hồ Lắk và hồ Bản Đôn là những điểm đến tiêu biểu. Bên cạnh cà phê, tỉnh còn có nhiều loại nông sản, dịch vụ du lịch sinh thái và các bản sắc văn hóa của cộng đồng địa phương.
Tỉnh Đắk Nông từng nằm trong vùng cao nguyên phía Tây Nam, với địa hình đồi, rừng và đất bazơ. Tỉnh có tiềm năng về điện tử, nông nghiệp, lâm nghiệp và du lịch sinh thái. Các điểm đến như thác Draynor, thác Đắk Sở và khu rừng nguyên sinh từng làm nổi bật tiềm năng du lịch của địa phương.
Tỉnh Điện Biên nằm ở phía Tây Bắc, có địa hình núi đồi xen kẽ thung lũng. Tỉnh từng nổi tiếng qua lịch sử chiến tranh, trường hợp Điện Biên Phủ và nền văn hóa của nhiều dân tộc. Du lịch lịch sử, văn hóa và sinh thái từng mang lại cơ hội phát triển kinh tế cho các huyện miền núi.
Tỉnh Đồng Nai nằm ở vùng chuyển tiếp giữa miền núi, đồng bằng và vùng biển phía Nam. Tỉnh từng có nhiều khu công nghiệp, trung tâm du lịch và hệ thống hồ thủy lực lớn. Biên Hòa, Long Thành, Trảng Bom và Xuân Lộc từng là những điểm nổi bật về công nghiệp, dịch vụ và du lịch.
Tỉnh Đồng Tháp nằm giữa Đồng bằng sông Cửu Long, nổi tiếng với đồng lúa, cây sen và nghề đan móc. Tỉnh có nhiều công trình lịch sử, trong đó có Khu lưu niệm Chiến thắng Điện Biên Phủ và các di tích gắn với lịch sử cộng đồng địa phương. Đất đai và đồng bằng phù sa của Đồng Tháp thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp.
Thành phố Đà Nẵng thuộc nhóm tỉnh tên Đ trong danh sách hành chính cũ, dù thực tế là thành phố trực thuộp trung ương. Đà Nẵng từng nổi bật với sông Hàn, cầu Vàng, Bà Nà Hills và các bãi biển du lịch. Thành phố cũng có bề dày lịch sử, những bảo tàng, khu phố cổ và các khu nghỉ dưỡng quy mô lớn.
Tỉnh Đình Lập nằm trên địa bàn hữu Hạ Long, nổi tiếng với những đảo đá, vịnh biển và các địa mạo karst độc đáo. Bãi tắm Cửa Tùng và khu vực đảo Cùng Cù từng thu hút nhiều du khách. Bên cạnh du lịch, Đình Lập có hoạt động thủy sản và những đặc sản địa phương gắn với nghề biển.
Tỉnh Định Biên nằm ở phía Tây Bắc, có địa hình núi cao, thung lũng và những con đường uốn quanh núi. Tỉnh từng gắn với đường Hồng Vân, cùng các mùa lễ hội, phong tục và giá trị văn hóa dân tộc. Du lịch cộng đồng và tìm hiểu văn hóa vùng cao nguyên là những hướng hoạt động đặc trưng.
2.4. Nhóm tỉnh tên G và H
Tỉnh Gia Lai nằm ở vùng cao nguyên phía Nam Trung Bộ, từng nổi tiếng với cà phê, chè và nền sản xuất nông nghiệp. Pleiku từng là trung tâm chính trị, giáo dục của tỉnh. Những địa danh như Ia Ping, chùa Bà và các loại hình dân tộc bản địa giúp Gia Lai có những nét đặc trưng riêng trong du lịch.
Tỉnh Hà Giang nằm ở cực Bắc, nơi có đồi thấp, cao nguyên và những con đèo men theo vách núi. Đèo Mã Pí Lèng, Hà Quang và Đồng Văn từng là những điểm đến được nhiều du khách quan tâm. Tỉnh cũng nổi tiếng với nghệ thuật đàn môi, bản sắc dân tộc và những khu chợ truyền thống.
Tỉnh Hà Nam nằm ở phía Nam đồng bằng Bắc Bộ, có truyền thống dệt may, may đo và phát triển đô thị. Thành phố Phủ Lý từng là trung tâm hành chính của tỉnh. Vị trí gần khu vực Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên và Nam Định đã tạo điều kiện cho công nghiệp và thương mại phát triển.
Thành phố Hà Nội cũng từng nằm trong nhóm tên H khi nhìn theo tên địa phương, nhưng xếp loại là thành phố trực thuộp trung ương. Hà Nội từng có hệ thống quận, huyện và phường, xã đa dạng. Sự phức tạp về mặt hành chính của các khu vực nội thành, ngoại thành và vùng ngoại ô cũng là một đặc điểm thường được nhắc đến khi nghiên cứu Hà Nội.
Tỉnh Hải Dương nằm trong đồng bằng phía Bắc, có vị trí gắn liền với các trục giao thông lớn và gần vùng công nghiệp Hải Phòng. Thành phố Hải Dương từng là trung tâm hành chính của tỉnh. Bên cạnh nông nghiệp, công nghiệp và thương mại, địa phương còn gắn với nghề dệt thủ công và các sản phẩm nông sản đặc trưng.
Thành phố Hải Phòng xuất hiện trong nhóm H nhưng thuộc loại thành phố trực thuộp trung ương, đồng thời lại là trung tâm công nghiệp – cảng biển lớn ở phía Bắc. Cảng Hải Phòng từng là cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng. Bờ biển, đảo Cát Bà và hệ thống khu công nghiệp cũng tạo nên những đặc trưng riêng.
Tỉnh Hòa Bình nằm ở vùng lòng chảo phía Tây đồng bằng Bắc Bộ, bao quanh hồ Sơn La. Địa hình đồi núi kết hợp với đồng bằng phù sa tạo nên những cảnh quan đa dạng. Tỉnh từng nổi tiếng với nghề dệt thủ công, du lịch sinh thái và nhiều địa danh có giá trị lịch sử.
Tỉnh Hà Tĩnh nằm ven biển và núi phía Bắc Trung Bộ, từng có thủ phô là thành phố Vinh. Tỉnh nổi tiếng với di tích văn hóa, nhà thờ đá, đền Vọng và cảng Cửa Lò. Nền văn hóa và các di sản lịch sử của Hà Tĩnh từng làm nổi bật vùng đất Bắc Trung Bộ.
Có thể bạn quan tâm: Vĩnh Long Cách TP.HCM Bao Nhiêu Km? Hướng Dẫn Chi Tiết Quãng Đường, Thời Gian Và Các Tuyến Đường Tối Ưu Nhất 2024
Tỉnh Hậu Giang nằm ở phía cuối đầu nguồn sông Hậu, thuộc Đồng bằng sông Cửu Long. Tỉnh có điều kiện thuận lợi cho sản xuất lúa, cây ăn trái và nuôi trồng thủy sản. Quy mô dân số tương đối nhỏ nhưng tỉnh có điều kiện tăng trưởng về nông nghiệp và du lịch sinh thái.
Tỉnh Hưng Yên nằm ở phía Nam đồng bằng Bắc Bộ, thuộc vùng đồng bằng sông Hồng giàu phù sa. Tỉnh có nền sản xuất lúa, dệt may, thủy sản và những làng cổ nổi tiếng. Thành phố Hưng Yên từng là trung tâm hành chính, giáo dục của tỉnh. Vị trí gần thủ đô Hà Nội cũng tạo cho địa phương nhiều cơ hội phát triển công nghiệp và dịch vụ.
2.5. Nhóm tỉnh tên K và L
Tỉnh Khánh Hòa nằm ven biển Nam Trung Bộ, nổi tiếng với Nha Trang, bán đảo Hòn Tre và ngành du lịch. Thành phố Nha Trang từng là trung tâm du lịch lớn, kết hợp giữa biển, đảo và đời sống thành phố. Bên cạnh du lịch, Khánh Hòa còn có lợi thế về điện tử, thủy sản và khai thác dầu khí.
Tỉnh Kiên Giang nằm ở vùng đồng bằng phía Nam An Giang, có bờ biển, rừng và hệ sinh thái đa dạng. Phú Quốc từng là điểm đến du lịch nổi tiếng cả nước. Ngoài ra, tỉnh còn có các đảo, vùng đất ngập nước, nghề làm muối và những khu rừng phòng hộ có giá trị bảo tồn cao.
Tỉnh Lạng Sơn nằm ở vùng Đông Bắc, nơi có núi, đá và các thị trấn gắn với giao thông biên giới. Thành phố Lạng Sơn từng nổi tiếng với những phố cổ, hội chợ và nghề thủ công. Quanh tỉnh có nhiều cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử và những đặc sản vùng cao nguyên đặc trưng.
Tỉnh Lai Châu nằm ở phía Tây Bắc, nổi tiếng với cao nguyên Mộc Châu, rừng thông và những vùng đất rộng lớn. Tỉnh từng có các thủy điện lớn, hoạt động chăn nuôi và du lịch sinh thái. Đời sống văn hóa của cộng đồng thiểu số đã tạo nên những nét đặc trưng đáng chú ý trong văn hóa địa phương.
Tỉnh Lào Cai nằm ở phía Tây Bắc, có đường biên giới và nhiều dãy núi cao. Sa Pa, đỉnh Fansipan và thị trấn chợ cũ từng là những điểm đến du lịch nổi tiếng. Tỉnh cũng có các cửa khẩu thương mại, nông nghiệp và những giá trị văn hóa của các dân tộc thiểu số.
Tỉnh Lâm Đồng nằm ở vùng cao nguyên phía Nam, từng nổi tiếng với khí hậu mát mẻ và các điểm đến như thành phố Đà Lạt. Tỉnh có nhiều loại nông sản, cao nguyên, hồ và vùng rừng. Du lịch nghỉ dưỡng, văn hóa – nghệ thuật và làm nông trồng cây cà phê từng là những hướng phát triển tiêu biểu.
Tỉnh Long An nằm ở phía Tây Đồng bằng sông Cửu Long, thuộc vùng đất phù sa và trũng. Tỉnh từng nổi tiếng với lúa, cây ăn trái, nghề dệt và nền sản xuất công nghiệp. Thành phố Tân An từng là trung tâm hành chính. Những thủ tục đua ghe nổi tiếng cùng các di tích lịch sử đã góp phần làm nổi bật bản sắc Long An.
2.6. Nhóm tỉnh tên N và P
Tỉnh Nam Định nằm ở phía Nam đồng bằng Bắc Bộ, có nền lúa nước trùm phủ và truyền thống văn hóa lâu đời. Thành phố Nam Định từng là trung tâm chính trị, giáo dục và thương mại của tỉnh. Vùng đất phù sa tạo điều kiện thuận lợi cho nông nghiệp, trong khi các di sản làng chài và nghề truyền thống tạo nên giá trị văn hóa riêng.
Tỉnh Nghệ An nằm ở phía Bắc Trung Bộ, có bờ biển, đồng bằng phù sa và những vùng núi trong nội địa. Thành phố Vinh từng là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của tỉnh. Di sản Thành nhà Hồ, nghệ thuật ca trào, ẩm thực và du lịch cố đô giúp Nghệ An có những giá trị lịch sử nổi bật.
Tỉnh Ninh Bình nằm ở vùng lưu vực sông Đáy, nơi có núi non và những danh thắng hang động nổi tiếng. Tam Cốc, Tràng An, Vân Long và rừng quốc gia Cúc Phương từng là những điểm đến tiêu biểu. Tỉnh cũng có nền nông nghiệp, nuôi trồng, du lịch sinh thái và những giá trị lịch sử gắn với cố đô Hoa Lư.
Tỉnh Ninh Thuận nằm ven biển Nam Trung Bộ, có khí hậu khô và nhiều vùng đất đai. Tỉnh từng nổi tiếng với nghề nuôi tôm, cà phê, chè và những bãi biển hoang sơ. Du lịch cộng đồng Cham, lặn ngắm san hô và tìm hiểu văn hóa bản địa là những nét đặc trưng đáng chú ý.
Tỉnh Phú Thọ nằm ở vùng trung du phía Bắc, có hồ thủy lực, sông và nhiều khu rừng. Tỉnh từng gắn với bản sắc văn hóa dân tộc, sản xuất lâm nghiệp, thủy điện và du lịch sinh thái. Thành phố Việt Trì từng là trung tâm chính trị, giáo dục của địa phương. Vị trí gần thủ đô Hà Nội cũng tạo cho tỉnh cơ hội đầu tư công nghiệp.
Tỉnh Phú Yên nằm ven biển Nam Trung Bộ, có những bãi biển và vùng biển giàu tiềm năng du lịch. Từng có thủ phô là thành phố Tuy Hòa, Phú Yên nổi tiếng với cảng, chè, cá và các khu du lịch. Bên cạnh du lịch biển, tỉnh có nền công nghiệp, nông nghiệp và văn hóa dân gốc Chăm.
2.7. Nhóm tỉnh tên Q, S, T
Tỉnh Quảng Bình nằm ven biển, nổi tiếng với Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng và hệ thống hang động. Nhiều điểm đến như Sơn Đoòng, hang Túy Phù và Thiên Nhiên cũng gắn với khu vực này. Tỉnh còn có bãi biển, đền thờ và nhiều địa danh gắn với lịch sử, văn hóa dân tộc.
Tỉnh Quảng Nam nằm ở vùng duyên hải phía Nam Trung Bộ, từng nổi tiếng với phố cổ Hội An, cù lao và bãi biển. Tỉnh cũng có nền nông nghiệp, công nghiệp và du lịch sinh thái đa dạng. Sự kết hợp giữa di sản văn hóa và thiên nhiên đã tạo cho Quảng Nam một nét đặc trưng riêng.
Tỉnh Quảng Ngãi nằm ở vùng ven biển phía Nam Trung Bộ, từng có thủ phô là thành phố Quảng Ngãi. Tỉnh nổi tiếng với bãi biển, nghề nuôi trồng, bán đảo và các giá trị lịch sử. Bờ biển phía Nam Trung Bộ cùng những cảnh quan tự nhiên đã tạo nên nhiều khả năng cho du lịch và nuôi trồng.
Tỉnh Quảng Ninh nằm ven biển phía Bắc, có địa hình đồi thấp xen kẽ các vịnh biển. Tỉnh từng nổi tiếng với Hạ Long, Cát Bà, Móng Cái, Vân Đồn và nghề khai thác than. Du lịch, công nghiệp, thương mại biên giới và vận tải biển từng là những lĩnh vực nổi bật.
Tỉnh Quảng Trị nằm ven biển phía Nam Trung Bộ, từng gắn với lịch sử, chiến tranh và vùng đất giàu di sản tâm linh. Tỉnh có cảnh quan tự nhiên, làng chài, bãi biển và các địa danh thuộc khu vực Phong Nha – Kẻ Bàng. Nền văn hóa và lịch sử của Quảng Trị làm cho địa phương có bề dày riêng biệt.
Tỉnh Sơn La nằm ở vùng cao nguyên phía Tây, có diện tích lớn và nhiều công trình thủy điện lớn. Tỉnh từng nổi tiếng với Mộc Châu, Tây Sơn, thị trường hoa và văn hóa dân tộc. Nông nghiệp, chăn nuôi, du lịch và thủy điện từng là những hướng phát triển đáng chú ý.
Tỉnh Thái Bình nằm ở phía Nam đồng bằng Bắc Bộ, thuộc vùng đồng bằng sông Hồng. Tỉnh từng nổi tiếng với nghề dệt may, nấu nước mắm, cây dâu và các làng nghề truyền thống. Thành phố Thái Bình từng là trung tâm hành chính. Nền sản xuất nông nghiệp và dịch vụ vẫn chiếm vị trí quan trọng trong kinh tế địa phương.
Tỉnh Thái Nguyên nằm ở vùng trung du phía Bắc, từng là nơi tập trung nhiều hoạt động công nghiệp, nông nghiệp và du lịch. Thành phố Thái Nguyên từng là trung tâm chính trị của tỉnh. Các khu công nghiệp, mỏ than, làng nghề và những điểm đến về văn hóa từng làm nổi bật thành phố.
Tỉnh Thanh Hóa nằm ở phía Bắc Trung Bộ, nơi có đồng bằng phù sa, núi và bờ biển. Tỉnh nổi tiếng với di tích lăng nhà Hồ, bãi biển, nghệ thuật ca trào và nền du lịch pha trộn giữa lịch sử với thiên nhiên. Bảo hiểm lâu đài, núi Bà và truyền thống văn hóa địa phương cũng là những giá trị tiêu biểu.
Tỉnh Thừa Thiên Huế nằm ven biển, nổi tiếng với kinh thành Huế và hệ thống di tích lịch sử – văn hóa. Dinh Điền, lăng tẩm, chùa Thiên Mụ và những khu lầu ống từng làm nổi bật giá trị di sản của tỉnh. Ngoài du lịch, Thừa Thiên Huế còn có nền giáo dục, thủ công và nông nghiệp.
Tỉnh Tuyên Quang nằm ở vùng trung du phía Bắc, có nhiều hồ, rừng và địa hình đồi. Tỉnh từng nổi tiếng với chè, rượu, hồ Na Đà và các giá trị cổ truyền. Thành phố Tuyên Quang từng là trung tâm hành chính. Du lịch sinh thái và phát triển từng là những hướng được chú trọng trong bức tranh kinh tế.
2.8. Nhóm tỉnh tên V và Y
Tỉnh Vĩnh Long nằm giữa Đồng bằng sông Cửu Long, từng nổi tiếng với lễ hội lột xoài, truyền thống dệt lụa và du lịch sông nước. Thành phố Vĩnh Long từng là trung tâm hành chính. Những khu du lịch, làng nghề và nông sản đặc trưng giúp tỉnh có bản sắc riêng trong vùng.
Tỉnh Vĩnh Phúc nằm ở vùng đồng bằng phía Bắc, từng nổi tiếng với nền công nghiệp, dệt may và các khu công nghiệp. Thành phố Vĩnh Yên từng là trung tâm chính trị, giáo dục của tỉnh. Vị trí gần Hà Nội giúp Vĩnh Phúc có lợi thế trong phát triển đô thị, sản xuất và kết nối các trung tâm kinh tế.
Tỉnh Vĩnh Yên nằm ở phía Tây đồng bằng sông Hồng, có đồng bằng phù sa và nhiều di tích văn hóa. Tỉnh từng gắn với phố cổ Vẻ, nghề dệt, làng dân tộc và nền sản xuất lúa. Vị trí gần thủ đô Hà Nội tạo điều kiện để phát triển dịch vụ, công nghiệp và đô thị hóa.
Tỉnh Yên Bái nằm ở vùng núi thấp phía Tây, có nhiều thung lũng, hồ và khu rừng. Tỉnh từng nổi tiếng với hồ Thác Bà, nuôi cá và du lịch sinh thái. Những ngọn núi, đá và vùng rừng tạo nên cảnh quan tự nhiên đặc trưng. Đời sống dân tộc và các bản sắc văn hóa cũng là những giá trị đáng chú ý của địa phương.
Có thể bạn quan tâm: Cách Nấu Lươn Um Rau Ngổ Chuẩn Vị Quảng – Bí Quyết Thịt Lươn Ngọt, Mềm, Không Tan Vỡ, Ăn Một Lần Nhớ Mãi
3. Cách hiểu chính xác về tỉnh và thành phố
Danh sách hành chính thường khiến nhiều người nhầm lẫn giữa tỉnh, thành phố trực thuộp trung ương và thành phố thuộc tỉnh. Một địa phương được gọi tên là thành phố không có nghĩa nó là thành phố trực thuộc trung ương. Trước sắp xếp năm 2025, Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng và Cần Thơ là các thành phố trực thuộp trung ương.
Các thành phố thuộc tỉnh như Vinh, Buôn Ma Thuột, Pleiku, Tuy Hòa, Tuyên Quang hoặc Tân An chỉ là trung tâm hành chính của đơn vị cấp tỉnh. Thành phố thuộc tỉnh vẫn thuộc phạm vi quản lý của tỉnh và chịu ảnh hưởng của chính sách hành chính tỉnh trong nhiều lĩnh vực.
Đơn vị hành chính cấp xã cũng không đồng nghĩa với tỉnh. Các thị xã, thị trấn, phường và xã trực thuộc tỉnh hoặc thành phố. Vì vậy, một địa chỉ có thể bao gồm nhiều cấp thông tin: tỉnh hoặc thành phố trực thuộp trung ương, thành phố hoặc thị xã thuộc tỉnh, phường hoặc xã, đường và số nhà. Mỗi cấp có vai trò khác nhau trong việc quản lý và xác định địa chỉ.
4. Vì sao danh sách cũ vẫn có giá trị tham khảo?
Dù không còn phù hợp hoàn toàn cho việc xác định địa chỉ hiện hành, danh sách 63 đơn vị trước năm 2025 vẫn có giá trị trong nhiều trường hợp. Trước hết, nó giúp đọc hiểu các tài liệu cũ như sách giáo khoa, báo cáo thống kê, hồ sơ lưu trữ và nghiên cứu lịch sử. Khi tra cứu một tài liệu được lập năm 2022, chẳng hạn, số liệu về tỉnh Bình Định và Gia Lai được trình bày theo phạm vi trước sắp xếp, chứ không phải các đơn vị mới.
Thứ hai, danh sách cũ giúp xác định bối cảnh hình thành của nhiều địa danh. Tên giao thông, thủ tục hành chính, kết quả bầu cử, số liệu dân số và quy hoạch đô thị trong quá khứ đều có thể tham chiếu đến ranh giới hành chính cũ. Nếu áp dụng ngay tên tỉnh mới vào dữ liệu lịch sử, người đọc rất dễ hiểu sai quy mô hoặc phạm vi của số liệu.
Thứ ba, bài viết còn hữu ích khi so sánh quá trình phát triển kinh tế – xã hội. Ví dụ, nếu muốn biết một khu công nghiệp hoặc điểm du lịch từng thuộc tỉnh nào, cần xem xét thời điểm thành lập khu vực đó. Tên tỉnh thay đổi trong khi địa điểm, tuyến đường và dự án phát triển vẫn có thể được gọi bằng tên cũ. Do đó, nắm rõ lịch sử hành chính giúp tránh những sai sót khi đọc báo cáo.
Cuối cùng, danh sách này giúp xây dựng bộ dữ liệu lịch sử có chú thích. Khi nhập dữ liệu, nên lưu kèm các trường như thời gian áp dụng, phạm vi, tên cũ, tên mới và nguồn dữ liệu. Cách làm này giúp dữ liệu có giá trị sử dụng lâu dài hơn so với việc chỉ ghi tên địa phương mà không có thời gian.
5. Những lưu ý khi tra cứu tên tỉnh, thành phố hiện nay
Khi sử dụng danh sách tỉnh thành phố để giao dịch, làm việc hoặc cập nhật phần mềm, cần phân biệt tên hành chính với tên gọi quen thuộc. Một số nơi có tên địa danh nổi tiếng, tên du lịch hoặc tên thị trấn được nhiều người sử dụng, nhưng không nhất thiết là tên chính thức của đơn vị cấp tỉnh. Ví dụ, tên một thành phố thuộc tỉnh không thể thay thế hoàn toàn cho tên tỉnh trong một biểu mẫu hành chính.
Đối với giao dịch hành chính cụ thể, nên kiểm tra thông tin từ cổng dịch vụ công của các cơ quan nhà nước, hệ thống quản lý địa chỉ hoặc cơ quan quản lý địa phương có thẩm quyền. Thời điểm cập nhật cũng quan trọng: quy hoạch, tổ chức bộ máy và danh sách đơn vị hành chính có thể thay đổi theo từng giai đoạn. Vì vậy, dữ liệu lấy từ bảng tổng hợp chỉ phù hợp cho mục đích tìm hiểu lịch sử, không nên xem là căn cứ duy nhất để hoàn thiện giấy tờ.
Việc hiểu rõ phạm vi sử dụng của từng danh sách cũng là nền tảng của tư duy quản lý dữ liệu chính xác. Một thông tin có thể đúng trong một giai đoạn nhưng lại không còn đúng sau sắp xếp hành chính. Vì vậy, cùng với tên địa phương, dữ liệu nghiên cứu cần được bổ sung ngày lập, nguồn trích dẫn, phạm vi áp dụng và các ghi chú liên quan.
Kết luận
Danh sách các tỉnh thành phố Việt Nam trước năm 2025 gồm 5 thành phố trực thuộp trung ương và 58 tỉnh, tổng cộng 63 đơn vị hành chính cấp tỉnh. Mỗi đơn vị có những đặc trưng tự nhiên, kinh tế, văn hóa và lịch sử riêng, tạo nên bức tranh đa dạng của không gian Việt Nam. Tuy nhiên, danh sách này mang tính lịch sử và cần được đọc trong đúng bối cảnh trước sắp xếp. Khi cần thông tin chính thức hiện hành, người đọc phải căn cứ vào mô hình 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh đang có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, thay vì sử dụng đồng loạt tên tỉnh cũ cho các mục đích hành chính hiện tại.