Nằm giữa lòng thành phố sôi động Cairo, nơi dòng sông Nile bất tận chảy qua như một dải lụa xanh ngọc bích, Bảo tàng Ai Cập Cổ Đại (thường được gọi đơn giản là Bảo tàng Ai Cập hoặc Museum of Egyptian Antiquities) không chỉ là một công trình kiến trúc lưu giữ hiện vật. Nó là cánh cổng thời gian, một “kho tàng tri thức” khổng lồ nơi lịch sử, nghệ thuật, tôn giáo và khoa học của một trong những nền văn minh vĩ đại nhất lịch sử nhân loại hội tụ. Với hơn 120.000 hiện vật trưng bày và hàng trăm ngàn vật khác chứa trong kho, nơi này là điểm đến thiêng liêng đối với bất kỳ ai từng mơ ước về đất nước Kim tự tháp, Pharaoh và những lời nguyền cổ xưa.
Có thể bạn quan tâm: Bãi Giữ Xe Ô Tô Quận 1: Hướng Dẫn Toàn Diện Vị Trí, Giá Cước, Tiện Ích Và Mẹo Chọn Đúng Chỗ 2024
Bài viết này sẽ đưa bạn đi qua từng gian phòng, từng thế kỷ lịch sử của bảo tàng này, từ những ngày đầu thành lập cho đến sự chuyển giao vinh quang sang Bảo tàng Lớn Ai Cập (GEM) hiện nay, giải mã những bí ẩn đằng sau những kho báu nổi tiếng nhất thế giới.
Có thể bạn quan tâm: Bãi Tắm Thùy Vân Vũng Tàu: Thiên Đường Ẩn Dấu Giữa Tim Thành Phố Biển, Giữ Trọn Vẹn Sự Hoang Sơ Và Bình Yên
I. Lịch Sử Hình Thành: Từ “Nhà Kho” Đến “Điện Viện Văn Minh”
Câu chuyện về bảo tàng bắt đầu không phải từ một ý tưởng vĩ mô về du lịch, mà từ nỗi lo lắng thực tế: nạn trộm cắp và phá hoại di tích lan tràn khắp Ai Cập vào giữa thế kỷ 19.
1. Ngăn chặn nạn trộm cắp di vật
Dưới triều đại của Muhammad Ali Pasha (thường được coi là cha đẻ của Ai Cập hiện đại), việc buôn bán cổ vật đã trở thành một “ngành kinh tế” đen tối. Các du khách, nhà ngoại giao và thương nhân phương Tây mua sắm, hôi của hàng ngàn hiện vật. Năm 1835, Muhammad Ali ban hành sắc lệnh cấm xuất khẩu cổ vật và thành lập “Dịch vụ Cổ vật” (Service des Antiquités) do Auguste Mariette – một người Pháp say mê Ai Cập học – làm giám đốc đầu tiên. Một tòa nhà nhỏ tại khu Azbakeya, Cairo được chọn làm nơi chứa đựng những gì được thu thập được. Đây là hạt giống của bảo tàng ngày nay.
Có thể bạn quan tâm: Bãi Đá Bảy Màu Phan Thiết: Kỳ Quan Thiên Nhiên Độc Nhất Vô Nhị Trên Biển Đông
2. Sự can đảm của Auguste Mariette
Mariette không chỉ là người quản lý; ông là người bảo vệ. Ông đã chiến đấu không ngừng với các quan chức tham nhũng, thương nhân lậu và cả chính phủ để giữ gìn di sản. Ông từng nói: “Tôi không muốn làm giám đốc một bảo tàng, tôi muốn làm người bảo vệ lịch sử Ai Cập.” Dưới thời ông, bộ sưu tập mở rộng nhanh chóng nhờ các cuộc khai quật tại Saqqara, Abydos, Karnak và Edfu.
3. Tòa nhà hiện tại tại Tahrir: Kiệt tác kiến trúc Neoclassical
Kho tại Azbakeya nhanh chóng quá tải. Năm 1858, một tòa nhà mới tại Boulaq (gần bờ sông Nile) được xây dựng, nhưng bị lũ lụt năm 1878 làm hỏng nặng nề. Cuối cùng, năm 1897, Khedive Abbas Helmi II đặt đá nền cho tòa nhà hiện nay tại quảng trường Tahrir (lúc bấy giờ là quảng trường Ismailia). Kiến trúc sư Marcel Dourgnon thiết kế theo phong cách Neoclassical (Cổ điển mới) với hai tầng, mái vòm kính khổng lồ để tận dụng ánh sáng tự nhiên – một yếu tố then chốt để trưng bày hiện vật đá và gỗ mà không cần điện lực hiện đại. Bảo tàng chính thức khai trương ngày 15 tháng 11 năm 1902.
4. Vai trò của Gaston Maspero và các thế hệ tiếp theo
Sau Mariette, Gaston Maspero (cũng là người Pháp) tiếp tục phát triển bảo tàng. Ông là người phân loại,编目 (catalog) hệ thống hóa bộ sưu tập và thành lập Viện Francophone d’Archéologie Orientale (IFAO). Qua nhiều thế hệ giám đốc – từ những người Pháp, Anh đến các nhà Ai Cập học người Ai Cập như Selim Hassan, Zahi Hawass – bảo tàng tại Tahrir đã trở thành “trái tim” của Ai Cập học thế giới.
II. Kiến Trúc Và Bố Cục: Một Lối Đi Qua Thời Gian
Khác với các bảo tàng hiện đại với công nghệ số, màn hình VR, bảo tàng Tahrir giữ nguyên hồn cốt “kho tàng vật chất”. Cấu trúc hai tầng tạo thành một hành trình theo trình tự thời gian (tầng trệt) và theo chủ đề (tầng 2).
1. Tầng trệt (Ground Floor): Hành trình theo niên đại
Đây là nơi trưng bày các hiện vật lớn, nặng: tượng đá, cột đá, تابوت (hộp xác) đá, bia đá (stelae). Hành trình bắt đầu từ thời Tiền triều đại (Predynastic/Naqada) với các bình gốm đơn giản, dao sílex, palette hóa trang (như Palette Narmer – biểu tượng thống nhất đất nước), qua Thời kỳ Cổ vương quốc (Old Kingdom) với những tượng Pharaoh ngồi uy nghi (Khafre, Menkaure), Trung vương quốc (Middle Kingdom), Tân vương quốc (New Kingdom – thời kỳ rực rỡ nhất) cho đến Thời kỳ Muộn (Late Period) và La Mã – Hy Lạp (Greco-Roman).
Đặc điểm nổi bật: Các hiện vật được sắp xếp theo “phòng” của từng triều đại hoặc chủ đề (ví dụ: Phòng Akhenaten, Phòng Thutmose III, Phòng Ramses II). Sự thiếu vắng bảng giải thích chi tiết bằng tiếng Anh/A-rập (thường chỉ có số hiệu) khiến du khách cảm thấy như đang bước vào một kho chứa khổng lồ của một nhà sưu tập say mê hơn là một bảo tàng hiện đại.
2. Tầng 2 (Upper Floor): Kho báu chủ đề & Hoàng gia
Tầng hai là nơi tập trung các hiện vật nhỏ hơn, quý giá hơn, dễ hư hỏng: momia, trang sức, gỗ, papyrus, đồ gốm, đồ chơi, mô hình tàu thuyền.
Phòng Momia Hoàng gia (Royal Mummy Room): Nơi an nghỉ của các Vua và Nữ hoàng vĩ đại nhất (Ramses II, Seti I, Hatshepsut, Thutmose III…). Lưu ý: Phần lớn bộ sưu tập momia hoàng gia đã được chuyển về Bảo tàng Lớn Ai Cập (GEM) và Bảo tàng Văn minh Ai Cập (NMEC) tại Fustat kể từ năm 2021.
Kho báu Tutankhamun (Tutankhamun Galleries): Đây từng là “ngôi sao” tuyệt đối của bảo tàng. Hàng ngàn vật phẩm từ mộ Vua Tut (KV62) được trưng bày chật ních trong các vitrin kính cũ: Mặt nạ vàng huyền thoại, xe chiến tranh, ngai vàng, giường gấp, hàng ngàn trang sức, bình dầu, thậm chí là những gói hạt sen, quần áo nội y của Vua. Sự chật chội ấy lại tạo nên một cái gì đó “thực” và “nghẹt thở” vì quá nhiều vàng, quá nhiều lịch sử trong một không gian nhỏ.
Bộ sưu tập Yuya và Thuya: Cha mẹ của Nữ hoàng Tiye (vợ Amenhotep III), ông bà của Akhenaten. Mộ của họ (KV46) được tìm thấy gần như nguyên vẹn năm 1905. Các تابوت (hộp xác) gỗ sơn mài, mặt nạ gương, giường, xe lăn… thể hiện trình độ thủ công mỹ nghệ đỉnh cao thời Amenhotep III.
Phòng Papyrus & Văn chương: Chứa các cuốn “Sách chết” (Book of the Dead), văn bản y khoa (Papyrus Ebers), văn bản toán học, thư từ ngoại giao (Amarna Letters – bản sao).
Phòng Đồ gốm & Đời sống: Cho thấy đời thường người Ai Cập cổ đại: bia rượu, bánh mì, kính gương, đồ chơi trẻ em, mô hình nhà cửa, nông nghiệp.
III. Những “Ngôi Sao” Bất Tử: Phân Tích Sâu Các Hiện Vật Điển Hình
Dù nhiều kho báu đã chuyển đi, nhưng “linh hồn” của bảo tàng Tahrir vẫn nằm ở những kiệt tác nghệ thuật định hình hình ảnh Ai Cập cổ đại trong tâm trí thế giới.
1. Mặt Nạ Vàng Của Tutankhamun (The Golden Mask of Tutankhamun) – Đã chuyển về GEM
Dù không còn tại Tahrir, nó vẫn là biểu tượng của bảo tàng.
Chất liệu: 11kg vàng thuần (18-22 carat), đính lazuli, carnelian, quartz, obsidian, gốm men xanh.
Ý nghĩa: Không chỉ là mặt nạ che mặt momia. Nó là sự hóa thân của thần Osiris (vua âm phủ) và Ra (thần Mặt trời). Mặt nạ mô phỏng khuôn mặt thần thánh, không phải chân dung thực tế của cậu bé Vua (nghiêng 18-19 tuổi). Râu cong (divine beard) gắn vào cằm, trán có hình con rắn hổ mang (Uraeus) và con diều hâu (Vulture) tượng trưng cho quyền cai trị Upper và Lower Egypt. Đôi mắt đính quartz và obsidian tạo hiệu ứng “sống” kỳ diệu dưới ánh đuốc.
Chữ thư pháp (Hieroglyphs) trên lưng: Câu thần chú 151b từ Sách Chết, bảo vệ các bộ phận cơ thể của Vua.
2. Tượng Pharaoh Khafre (Chephren) – Diorite Gneiss (Tầng trệt)
- Vị trí: Trung tâm sảnh chính tầng trệt.
- Đặc điểm: Cao 1.68m, khối đá diorite cực cứng (nhập từ hang đá Toshka, Nubia – cách 1000km). Tượng Vua ngồi trên ngai vàng, hai bên tay cầm cuốn khăn (handkerchief) – biểu tượng quyền lực. Đằng sau đầu Vua là thần Horus (diều hâu) trùm cánh bảo vệ.
- Nghệ thuật: “Phong cách Cổ vương quốc” đỉnh cao: hình khối chắc chắn, lý tưởng hóa, mặt không cảm xúc (biểu thị sự bất tử, thần thánh), cơ thể cân đối, cơ bắp gợi ý sức mạnh tiềm ẩn. Đây là tiêu chuẩn cho tất cả tượng Pharaoh sau này.
3. Tượng “Scribe Ngồi” (The Seated Scribe) – Gốm men/Đá vôi sơn màu (Tầng trệt)
- Khác biệt hoàn toàn: Nếu Khafre là “Thần”, thì Scribe là “Con người”.
- Chi tiết: Ngồi gù, bụng phệ (dấu hiệu người giàu, không lao động chân tay), tay cầm cuộn papyrus (đã mất), tay kia cầm bút sẵn sàng ghi chép. Đôi mắt: đính pha lê rock crystal (huyền tinh) sau lớp móng, tạo độ sâu, ánh nhìn sắc sảo, thông minh, gần như “sống”.
- Thông điệp: Ai Cập cổ đại tôn vinh trí thức. Scribe là người giữ lửa văn hóa, đứng ngay sau Pharaoh trong thứ bậc xã hội.
4. Palette Narmer (Narmer Palette) – Siltstone (Tầng trệt – Phòng Predynastic)
- Lịch sử: Khoảng 3100 TCN. Tài liệu sử học quan trọng nhất: ghi chép sự thống nhất Upper và Lower Egypt bởi Vua Narmer (Menes).
- Mặt trước: Narmer đội mũ trắng (Hedjet – Upper Egypt), giơ gậy sắt đập đầu kẻ thù. Dưới chân là hai kẻ thù trốn chạy/bị giết.
- Mặt sau: Narmer đội mũ đỏ (Deshret – Lower Egypt), kiểm tra xác chết địch. Hai con thú kỳ lạ còng cổ nhau (serpopards) được hai người điều khiển bằng dây – biểu tượng sự hòa hợp hai miền. Con bò tót (Hathor) ở bốn góc.
- Giá trị: “Chứng minh sinh tử” cho sự ra đời của nhà nước Ai Cập thống nhất đầu tiên lịch sử.
5. Bia Rosetta (Rosetta Stone) – Bản sao (Bản gốc tại British Museum, London)
- Tại Tahrir trưng bày bản sao chính xác kích thước thực. Bản gốc là chìa khóa giải mã chữ Hieroglyphs nhờ Jean-François Champollion (1822). Ba dòng chữ: Hieroglyphs (thần thánh), Demotic (dân gian), Hy Lạp (hành chính).
6. Bộ Sưu Tập Tanis (Royal Tombs of Tanis) – Tầng 2
- Khám phá năm 1939-1940 bởi Pierre Montet (trước WWII). Mộ các Vua triều 21, 22 (Psusennes I, Shoshenq II, Amenemope…).
- Đặc sắc: Các hộp xác bạc (Silver Coffins) – “Vàng của người Ai Cập cổ đại là bạc” vì bạc hiếm hơn vàng. Mặt nạ vàng, hộp đựng nội tạng (canopic jars) bằng vàng, trang sức lazuli, carnelian đỉnh cao. Chứng minh quyền lực vẫn tồn tại dù đất nước chia rẽ (Third Intermediate Period).
IV. Khoa Học Bảo Tàng (Museology) & Thách Thức Bảo Tồn
Bảo tàng Tahrir là một “bệnh viện” cho các hiện vật, nhưng chính tòa nhà này cũng là “kẻ thù” lớn nhất của chúng.
1. Khí hậu & Môi trường
Nhiệt độ & Độ ẩm: Cairo nóng khô, nhưng bên trong bảo tàng không có hệ thống điều hòa trung tâm (HVAC) hiện đại cho toàn tòa. Nhiệt độ mùa hè trên 35°C, độ ẩm biến động theo mùa mưa/khoảng cách sông Nile. Điều này gây nứt gỗ, bong vẩy sơn, vi khuẩn nấm mốc tấn công momia, papyrus, vải vải.
Ánh sáng: Mái vòm kính to lớn để ánh nắng trực tiếp chiếu vào hiện vật (UV, IR) làm phai màu sơn, khô gỗ, vỡ da momia. Các vitrin kính cũ không chống UV, kín kẽ kém.
2. Quá tải & Trưng bày lạc hậu
120.000 vật trong diện tích ~15.000m². Mật độ quá cao. Vitrin chồng chéo, chèn ép. Du khách chạm tay, hơi thở, flash máy ảnh (dù cấm) tác động trực tiếp.
Hệ thống biển hiệu cũ, thiếu thông tin ngữ cảnh (context). Du khách thấy “cái gì” nhưng không hiểu “tại sao”, “như thế nào”, “ý nghĩa gì”.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Du Lịch Bảo Lộc Chi Tiết: Ăn Gì, Chơi Gì, Ở Đâu Và Mẹo Tiết Kiệm 2024
3. An ninh & Quản trị rủi ro
Vụ cướp năm 2011 (trong bạo loạn 25/1) làm mất mát/hư hỏng ~50 hiện vật (gãy chân tượng, mất râu mặt nạ…). Hệ thống báo động, camera cũ kỹ.
Quản lý kho (storage) hỗn loạn: Hàng chục ngàn vật chưa编目, chưa chụp ảnh số, để trong hòm gỗ, thùng carton 수십 năm.
4. Nỗ lực hiện đại hóa (Trước khi chuyển GEM)
Dự án “Grand Egyptian Museum (GEM)” được lên kế hoạch từ 2002 chính để giải quyết triệt để những vấn đề này.
Hợp tác với JICA (Nhật Bản), UNESCO, các viện bảo tàng lớn (Louvre, British Museum, Metropolitan) để đào tạo nhân sự, bảo tồn phòng ngừa (preventive conservation), số hóa bộ sưu tập (digitization).
V. Sự Chuyển Giao Lịch Sử: Từ Tahrir Sang GEM Và NMEC
Không thể nói về Bảo tàng Ai Cập Cổ Đại (Tahrir) ngày nay mà không nhắc đến “đại di cư” lịch sử gần đây.
1. Bảo tàng Lớn Ai Cập (Grand Egyptian Museum – GEM) – Giza
Vị trí: Chỉ 2km từ Kim tự tháp Giza. Diện tích 500.000 m² (lớn nhất thế giới dành cho một nền văn minh).
Sứ mệnh: Trưng bày toàn bộ bộ sưu tập Tutankhamun (5000+ vật) lần đầu tiên. Trưng bày tàu Khufu (Solar Boat) thứ 2. Sử dụng công nghệ 4.0: AR, VR, hologram, ánh sáng thông minh, kiểm soát khí hậu tuyệt đối.
Trạng thái: Khai trương mềm (soft opening) các khu vực hạn chế từ cuối 2023/2024, chờ khai trương chính thức hoàn toàn. Đây sẽ là “bản cập nhật” hoàn hảo cho trải nghiệm du khách.
2. Bảo tàng Văn Minh Ai Cập Quốc Gia (National Museum of Egyptian Civilization – NMEC) – Fustat (Old Cairo)
Khai trương 2021.
Điểm nhấn: Phòng Momia Hoàng gia (Royal Mummies Hall) – 22 momia Vua/Nữ hoàng (Ramses II, Hatshepsut, Seti I, Seqenenre Tao, Ahmose Nefertari…) được chuyển từ Tahrir trong lễ hội “Pharaoh’s Golden Parade” huyền bí, trang trọng năm 2021. Trưng bày trong môi trường kiểm soát khí hậu, ánh sáng mờ, bố cục như lăng mộ thật, kèm chiếu phim 3D scan CT momia.
Chủ đề: Không theo thời gian vua chúa, mà theo văn minh: Sinh – Lão – Bệnh – Tử – Tôn giáo – Nghề thủ công – Phát triển đô thị.
3. Tương lai của Tòa nhà Tahrir (The Old Museum)
Không bị bỏ hoang. Chính phủ Ai Cập quy hoạch biến nó thành “Bảo tàng Lịch sử Cairo” (Museum of Cairo History) hoặc “Bảo tàng Nghệ thuật Ai Cập Cổ đại” (Ancient Egyptian Art Museum) tập trung vào nghệ thuật thuần túy (tượng, nổi, kiến trúc) và lịch sử của chính tòa nhà này – nơi từng chứng kiến Cách mạng 1919, 2011.
Các hiện vật “đệ nhị” (second tier), bản sao, các hiện vật quá lớn/nặng không thể di chuyển dễ dàng sẽ ở lại.
VI. Hướng Dẫn Thực Chiến Cho Du Khách (Nếu Đến Thăm Tahrir Hiện Nay)
Dù “ngôi sao” đã chuyển đi, Tahrir vẫn đáng ghé cho người thực sự yêu lịch sử/nghệ thuật vì sự “nguyên bản”, “thô sơ” và “mật độ” thông tin.
- Thời gian: Cần tối thiểu 3-4 giờ, lý tưởng là cả ngày (sáng sớm 9h – chiều 5h). Mua vé online hoặc tại quầy (giá vé người nước ngoài ~450 EGP, sinh viên ~230 EGP – giá tham khảo 2024, thay đổi thường xuyên).
- Lộ trình gợi ý (Tối ưu):
- Sáng (9h-12h): Tầng trệt theo chiều kim đồng hồ: Predynastic -> Old Kingdom (Khafre, Scribe, Rahotep/Nofret) -> Middle Kingdom -> New Kingdom (Amarna/Akhenaten art – độc đáo, thực tế) -> Late/Greco-Roman. Tập trung vào nghệ thuật tượng.
- Trưa: Nghỉ cafe tại vườn sau bảo tàng (có view Kim tự tháp xa xôi ngày đẹp) hoặc nhà hàng gần đó.
- Chiều (1h-4h): Tầng 2. Tập trung: Tanis Treasure (Bạc/Vàng), Yuya/Thuya, Papyrus, Đời sống/Đồ gốm, Mô hình tàu/đồ gỗ. Bỏ qua phòng Tutankhamun (chỉ còn vỏ xe, một vài vật nhỏ) và phòng Momia (đã trống).
- Trang bị:
- Máy ảnh: Cấm flash tuyệt đối. Cho phép chụp không flash (kiểm tra quy định mới nhất, đôi khi thu phí máy ảnh ~50-100 EGP).
- Đèn pin nhỏ (headlamp/torch): Rất hữu ích để xem chi tiết trong vitrin kính mờ, góc tối.
- Sách hướng dẫn/Sách “Egyptian Museum Cairo” (bán tại quầy souvenir) hoặc App audio guide (nếu có) – Bắt buộc vì biển hiệu rất thiếu.
- Nước uống, khăn lạnh, giày đi bộ thoải mái (sàn đá lạnh, nhiều cầu thang).
- Tư duy: Đừng mong đợi trải nghiệm “Disneyland”. Hãy đến như một nhà nghiên cứu/khám phá. Ngồi trước tượng Scribe 15 phút. Đọc chữ Hieroglyphs trên bia Rosetta (bản sao). Cảm nhận trọng lượng của lịch sử trong không khí khói bụi, mùi gỗ cũ, naphthalene (chống côn trùng) đặc trưng.
VII. Ý Nghĩa Toàn Cầu: Tại Sao Bảo Tàng Này Quan Trọng Với Nhân Loại?
Bảo tàng Ai Cập Cổ Đại (tại Tahrir và cả hệ thống mới GEM/NMEC) không chỉ thuộc về Ai Cập. Nó là Di sản chung của nhân loại (Humanity’s Shared Heritage).
- Nền tảng Khoa học & Y học: Papyrus Ebers (y học), Papyrus Rhind (toán học), kiến trúc Kim tự tháp (kỹ thuậtCivil), 천문학 (astronomy – định hướng kim tự tháp, lịch pháp). Ai Cập là “cha đẻ” của nhiều khoa học phương Tây qua Hy Lạp.
- Nghệ thuật & Thẩm mỹ: Khái niệm “Ma’at” (trật tự, cân bằng, công lý, sự thật) chi phối mọi tác phẩm nghệ thuật. Sự cân xứng, tỷ lệ vàng, sự lý tưởng hóa hình thể con người -> ảnh hưởng trực tiếp đến nghệ thuật Hy Lạp (Kouros), La Mã, Phục hưng, Neoclassical, cho đến Bauhaus, Art Deco hiện đại.
- Tôn giáo & Triết học: Khái niệm sự sống sau chết, phán xét (Weighing of the Heart), bản chất linh hồn (Ka, Ba, Akh), đạo đức (Negative Confessions). Tiền đề cho các tôn giáo Abraham (Do Thái, Kitô, Hồi) về thiên đàng/địa ngục, phán xét cuối cùng, sự bất tử của linh hồn.
- Quản trị & Nhà nước: Hệ thống quan lại, thuế,灌溉 (irrigation), ngoại giao (Amarna letters), tuyên truyền chính trị (bia đá, tượng) – mô hình nhà nước tập trung đầu tiên trong lịch sử.
- Bài học về sự bền vững & Sụp đổ: Ai Cập tồn tại 3000+ năm (thời kỳ Pharaonic). Tại sao sụp đổ? Khí hậu thay đổi (khô hạn), xâm lược bên ngoài, tham nhũng nội bộ, bất bình đẳng xã hội, lãng phí tài nguyên cho lăng mộ. Những bài học kinh điển cho các văn minh hiện đại.
VIII. Kết: Ngôi Nhà Cũ Vẫn Còn Đập Đỏ
Khi bạn bước ra khỏi cổng chính Bảo tàng Ai Cập Cổ Đại tại quảng trường Tahrir, nhìn lại tòa nhà màu hồng phấn, mái vòm kính phản chiếu ánh nắng chiều, giữa tiếng còi xe ô tô, tiếng hò reo của thương viên bán thiệp, bạn nhận ra một điều: Tòa nhà này đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của nó.
Nó đã bảo vệ những kho báu ấy qua hai chiến tranh thế giới, cuộc cách mạng, bạo loạn, lũ lụt, sự bỏ bê và sự vô tri của chính con người nó bảo vệ. Nó đã cho phép hàng chục triệu người (từ học sinh tiểu học đến các nhà Ai Cập học huyền thoại) đứng mặt đối mặt với Vua Khafre, Scribe ngồi, Palette Narmer, mặt nạ vàng Tutankhamun.
Bây giờ, “ngôi sao” đã chuyển sang những “cung điện” hiện đại, điều hòa, công nghệ cao tại Giza và Fustat. Đó là điều tất yếu và đúng đắn – vì di sản xứng đáng được trưng bày và bảo tồn tốt nhất.
Nhưng Tahrir vẫn ở đó. Nó sẽ chuyển mình, sẽ kể một câu chuyện khác: Câu chuyện về lịch sử của việc bảo tồn lịch sử. Về những vết xước trên nền đá do giày dép du khách, về mùi naphthalene dính áo, về những bản vẽ tay của Mariette, về những ngày tháng nó từng là “trung tâm vũ trụ” của Ai Cập học.
Nếu GEM là “Tương lai”, NMEC là “Hiện tại”, thì Tahrir là “Ký ức”. Và ký ức, đôi khi, quý giá hơn cả vàng.
Hãy ghé Tahrir một lần trong đời. Không phải để check-in, mà để cảm ơn nó. Và sau đó, hãy đi GEM và NMEC để thấy triển vọng của quá khứ ấy.
Lưu ý cho người đọc: Thông tin về vị trí hiện vật (đặc biệt bộ sưu tập Tutankhamun, Momia Hoàng gia) thay đổi rất nhanh do quá trình chuyển giao sang GEM và NMEC đang diễn ra (2023-2025). Trước khi đi, hãy kiểm tra trang web chính thức Ministry of Tourism and Antiquities Egypt hoặc Facebook “Egyptian Museum in Cairo” để cập nhật trạng thái trưng bày mới nhất.